10 Φεβ 2006

Βερολίνο: το δυναμό της Ευρώπης

Φανταστείτε ένα αστικό σκηνικό που να τείνει αυστηρά προς την τελειότητα. Νεοκλασικά μεγαλεία, μεσαιωνικές γωνιές, ποτάμια και κανάλια, υπερσύγχρονα συγκροτήματα, αχανή πάρκα και ένα σχεδόν αόρατο τείχος. Φανταστείτε μια πεντακάθαρη πόλη που σφύζει από ζωή, που φιλοξενεί δεκάδες εθνικότητες και που ολοένα μεταμορφώνεται σε αυτό που της επιβάλει η μοίρα της, μια μητρόπολη. Φανταστείτε έναν τόπο όπου συνυπάρχει η ανεκτικότητα με τον ρατσισμό, μια πόλη με ένα μνημείο για Εβραίους δίπλα στο καταφύγιο του Αδόλφου και μια εκτυφλωτική εμπορική συνοικία δίπλα σε ένα γκέτο μεταναστών. Σταματήστε να φαντάζεστε. Βρίσκεστε στο Βερολίνο. Εκεί όπου το Πηδάλιο βρέθηκε πρόσφατα και, αναχωρώντας, είπε: Θα επιστρέψω!

Στις οκτακόσιες υπολογίζονται οι φορές που η γη έχει γυρίσει γύρω από τον ήλιο από τότε που το Βερολίνο ήταν ένα μικρό ψαροχώρι στις όχθες του ποταμού Σπρέε. Από τότε πολλά συνέβησαν σε εκείνα τα μέρη με κύριους πρωταγωνιστές τους Σέμνωνες, τους Σλάβους και εν τέλει τους Σάξονες, υπό την ηγεσία του πολέμαρχου Αλβέρτου Αρκούδα. Εξαιτίας του το έμβλημα της πόλης απέκτησε μια αρκούδα ενώ σήμερα ολόκληρη η πόλη έχει κατακλυστεί από παρόμοια αγαλματάκια σε διάφορες αποχρώσεις και στάσεις. Το χωριό εν τω μεταξύ μεγάλωσε, ενώθηκε με τον απέναντι οικισμό του Κελν, μεταμορφώθηκε σε εμπορικό σταθμό των Μαργράβων του Βραδεμβούργου, καθιερώθηκε αργότερα ως πρωτεύουσα της Πρωσίας, μετά της Γερμανίας και στη συνέχεια του Ψυχρού Πολέμου.

Τα κυριότερα σημεία επίσκεψης του Βερολίνου βρίσκονται στο κέντρο του, σε μια περιοχή μήκους δύο χιλιομέτρων και πλάτους ενός. Η πόλη διαθέτει ένα αποτελεσματικό δίκτυο μεταφορών, με τους φημισμένους υπόγειους και υπέργειους σιδηρόδρομους U-Bahn και S-Bahn. Ο καλύτερος όμως τρόπος για να δει και να ζήσει κανείς το Βερολίνο είναι η πεζοπορία. Μιας και κάθε λεπτό που περνά η ανατολική Γερμανία εκδυτικοποιείται, θα ήταν σοφό να αρχίσετε την εξερεύνησή σας από την Alexanderplatz, το κέντρο του πάλαι ποτέ Ανατολικού Βερολίνου. Παρ’ όλη τη μακρά ιστορία της, η πρώην Oxenmarkt (δηλ. αγορά βοοειδών) είναι γεμάτη από σύγχρονα δείγματα σοσιαλιστικού ρεαλισμού τα οποία πιθανότατα να μην σας εντυπωσιάσουν. Μην διστάσετε λοιπόν να μαγνητιστείτε από τον θεόρατο Πύργο της Τηλεόρασης, τον Fernsehturm ή αλλιώς Tele-Spargel, που σημαίνει το τηλε-σπαράγγι (!?!), για τον οποίο ορισμένοι ταξιδιωτικοί οδηγοί δίνουν την απαραίτητη για τον προσανατολισμό σας οδηγία: «Το ασανσέρ βρίσκεται στην βάση του πύργου». Εξίσου προφανές είναι και το γεγονός ότι πρόκειται για το ψηλότερο κτήριο του Βερολίνου ενώ, αν δεν έχει ομίχλη, η θέα από τα 365 μέτρα λένε ότι είναι φανταστική. Εγώ προτίμησα να προχωρήσω νότια.

Προσπερνώντας την πλατεία με το σιντριβάνι όπου ο Ποσειδώνας λούζεται με μια Fräulein, αλλά και τα αγάλματα του ιδεολογικού ντουέτου Μάρξ και Ένγκελς, μπορείτε να εισέλθετε στο Nikolaiviertel, την μεσαιωνική συνοικία με τα πλακόστρωτα δρομάκια, την παραμυθένια εκκλησία και τα ζεστά cosy καφέ πάνω στο ποτάμι. Αν διασχίσετε μια από τις γέφυρες που θα δείτε μπροστά σας θα βρεθείτε στο λεγόμενο Νησί των Μουσείων, έναν πλωτό παράδεισο των μουσειολατρών. Κάτοικοι της νησίδας είναι το Μουσείο Μπόντε, η Παλαιά Εθνική Πινακοθήκη, το Νέο απέναντι από το Παλαιό Μουσείο με τα θαυμάσια ελληνορωμαϊκά εκθέματα και ο επιβλητικός Καθεδρικός Ναός του Βερολίνου. Όλα αυτά όμως δεν μπορούν να συγκριθούν με το διεθνούς φήμης Μουσείο της Περγάμου όπου ο Βωμός του Δια από την αρχαία Πέργαμο, απέχει μερικά μόλις μέτρα από την γαλάζια πύλη Ιστάρ της Βαβυλώνας, την είσοδο της Αγοράς της Μιλήτου και τα τμήματα ενός Ασσυριακού ανακτόρου. Σαν ένα βιβλίο παγκόσμιας Ιστορίας όπου αυτοί οι πολιτισμοί χωρίζονται από μερικές μόνο σελίδες.

Φεύγοντας από το νησί και αφού ρίξετε μια ματιά στο Palast der Republik, την Βουλή της Ανατολικής Γερμανίας η οποία πρόκειται να κατεδαφιστεί σύντομα, επισκεφθείτε το Zeughaus, το παλιό Οπλοστάσιο που τώρα στεγάζει το Μουσείο Γερμανικής Ιστορίας. Είναι ότι πληρέστερο μπορείτε να βρείτε σε αυτήν την θεματική ενότητα. Έπειτα, μέσω του αυτοκρατορικού βουλεβάρτου της Unter den Linden, κατευθυνθείτε προς την υπαίθρια έκθεση Πρωσικού Μπαρόκ, την Bebelplatz. Εκεί νιώστε δέος κοιτάζοντας τον τρούλο του Καθεδρικού της Αγίας Χέντβιγκς, κλείστε το μάτι στην Βιβλιοθήκη και το Πανεπιστήμιο και, αφού σταθείτε πάνω στο γυάλινο δάπεδο με τα άδεια ράφια από κάτω, σκεφθείτε ότι πριν 73 χρόνια σε αυτό το σημείο κάηκαν περίπου 25.000 βιβλία υπό τις διαταγές του Führer. Ήταν η περίφημη Büchverbrennung, μια νύχτα τόσο κακή όσο ακούγεται.
Ja wohl mein Kommandant!

Νότια του κέντρου βρίσκεται το σύγχρονο εμπορικό κέντρο του Βερολίνου με παρόντες όλους τους μεγάλους οίκους μόδας. Προσπεράστε τους και επισκεφθείτε το Checkpoint Charlie, το γνωστότερο σημείο ελέγχου μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, κάτι σαν πιάτσα κατασκόπων. Δυτικά από εκεί ο δρόμος βγάζει στο Potzdamerplatz, μια βομβαρδισμένη περιοχή που διχοτομήθηκε από το Τείχος, το μοναδικό αόρατο μνημείο στον κόσμο αφού στο μεγαλύτερο μέρος του έχει αντικατασταθεί από ένα πέτρινο ίχνος με την ένδειξη Berliner Mauer 1961-1989. Η Potzdamerplatz αποτελεί πλέον μια από τις πιο φουτουριστικές γειτονιές της Ευρώπης, ανανεώνοντας έτσι τον ιστορικό ρόλο της Γερμανίας στην παγκόσμια πορεία της αρχιτεκτονικής. Στους φαν της Μαρλεν Ντίτριχ, της Λένι Ρίφενσταλ και του Φριτζ Λάνγκ συνιστάται μια οργασμική επίσκεψη στο Μουσείο Κινηματογράφου του Sony Center η οποία μπορεί να συνδυαστεί με ένα ποτήρι κρασί στο αναπαλαιωμένο κομμάτι του ιστορικού ξενοδοχείου Esplanade. Προτιμήστε το με βροχή!

Μιλώντας για αρχιτεκτονική, μια άλλη περιοχή που πρέπει να επισκεφθείτε είναι αυτή γύρω από την Πύλη του Βραδεμβούργου. Το Reichstag, με τον μοναδικής σύλληψης γυάλινο θόλο, είναι από τα must της περιοχής ενώ αν έχετε χρόνο περιπλανηθείτε στην παρακείμενη περιοχή με τα υπερσύγχρονα κυβερνητικά κτήρια. Νότια της Πύλης υπάρχει το σχετικά νεόδμητο Μνημείο του Ολοκαυτώματος, ένα δάσος από άνισους τσιμεντένιους κύβους που σου προκαλούν τον τέλειο αποπροσανατολισμό, κτισμένο δίπλα σε ένα πραγματικό δάσος, το Tiergarten. Για όσους δε έχουν καλλιτεχνικές ανησυχίες, εκτός από του γερμανικό Guggenheim που βρίσκεται στο κέντρο, θα τους πρότεινα να επισκεφθούν την περιοχή νότια του αχανούς πάρκου με τις σύγχρονης αρχιτεκτονικής πρεσβείες (Ναι! Το γκρεμισμένο νεοκλασικό ανήκει στην Ελλάδα!), τις γκαλερί Σύγχρονης Τέχνης και το Μουσείο του Bauhaus.

Ουφ! Τα είπα όλα; Μάλλον όχι.

Έτσι εξουθενωτική ήταν η βόλτα μας στο Βερολίνο, αφού είναι αδύνατον να προλάβεις να τα δεις όλα μέσα σε λίγες ημέρες. Εξαντλητικά πρωινά μεν, όταν όμως βραδιάσει ανακουφίζαμε το στομάχι μας με ένα καταπλητικό Wurst, το λούζαμε με μπύρα Berliner Weisse, και περιπλανιόμασταν στο Kreuzberg και στο Schöneberg προς αναζήτηση κάποιου πρατήριου ηδονής (δηλ. μπαρ). Μέχρι που βρήκαμε το Green Door στο Nollendorfplatz, το απόλυτο στέκι με την μεσοπολεμική ατμόσφαιρα κρυμμένη πίσω από μια Πράσινη Πόρτα. Στην είσοδο μια επιγραφή απαγόρευε την χρήση κινητών εντός του μπαρ, ενώ το εξώφυλλο του καταλόγου έγραφε:

“Midnight it’s one more night without sleeping
Watching ‘till the morning comes creeping
Green Door what’s the secret you’re keeping”
Και αφού ήπιαμε έναν σεβαστό αριθμό ποτών, βγήκαμε στον δρόμο με τους χαρακτηριστικούς καμπυλωτούς στύλους των φώτων, με το χιονόνερο να πέφτει και όλα γύριζαν. Κάπως έτσι, σκέφτηκα, μεθυσμένος από το ίδιο το Βερολίνο, θα γυρίσω για να βρω το μυστικό που άφησα πίσω από την Πράσινη Πόρτα.