Το Πηδάλιο

Ταλίνν - Η Νύμφη της Βαλτικής

noreply@blogger.com (Epikouros) — Thu, 20 Jul 2006 11:44:00 +0000

Είναι σχεδόν απολύτως άγνωστη στο ελληνικό κοινό. Είναι μια μικρή πόλη 400.000 κατοίκων που της λείπουν μερικές ακόμα δεκαετίες για να σβήσει τα 900 της κεράκια. Τα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης αποτελούσε μια ασήμαντη πόλη λίγο πιο έξω από την Αγία Πετρούπολη, όμως σήμερα είναι το κέντρο μιας χώρας. Το Πηδάλιο λοξοδρόμησε για λίγες μέρες προς το Ταλίν, την πρωτεύουσα της Εσθονίας και στέλνει αναφορά για το νεοεισελθέν «αστέρι» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το 1219 συνέβη κάτι αναπάντεχα συνταρακτικό σε αυτή τη γωνιά της Ευρώπης – κάτι που της άλλαξε την ιστορία για πάντα. Με πρόφαση να βοηθήσουν τις σταυροφορίες των Ευρωπαίων στους Αγίους Τόπους, οι Δανοί αποφάσισαν να επιτεθούν σε ένα εντελώς άσχετο σημείο (σ.σ. την Εσθονία), το οποίο και κυρίευσαν, προσηλυτίζοντας παράλληλα τον ντόπιο πληθυσμό. Το κάστρο όπου έγινε η μάχη ονομάστηκε για ευνόητους λόγους Castrum Danorum, το οποίο στην τοπική διάλεκτο έπρεπε να διατυπωθεί κάπως αλλιώς. Καθώς λοιπόν στα εσθονικά Tali σημαίνει δανέζικος και το Linn είναι το κάστρο, η πόλη ονομάστηκε Tallinn. Δανόκαστρο δηλαδή. Η πόλη πολύ σύντομα ενσωματώθηκε στους Τεύτονες Ιππότες, ήκμασε υπό το καθεστώς της Χανσεατικής Λίγκας και, όπως συχνά συμβαίνει με τις πλούσιες πόλεις, έγινε πειρασμός για τις γειτονικές χώρες. Τελικά η Εσθονία κατέληξε να αλλάζει χέρια περίπου κάθε 100 χρόνια όμως αυτό το γεωπολιτικό πινγκ-πονγκ την προίκισε με μια σπουδαία ομορφιά.

Το Vanalinn, η παλιά πόλη δηλαδή, μεταφέρει αυτόματα τον επισκέπτη σε χρόνια μεσαιωνικά, με τα πλακόστρωτα δρομάκια που μοιάζουν γέρικα χωρίς πλέον τον ήχο από τον καλπασμό των αλόγων. Το Raekoda, το Δημαρχείο, δεν θα σας ξεφύγει καθώς δεσπόζει με τον πανύψηλο πύργο του, χαρακτηριστικό των Δημαρχείων της Χανσεατικής Λίγκας. Στον ανεμοδαρμένο ανεμοδείκτη του υπάρχει ο θρυλικός φύλακας του κτιρίου, ο Vana Toomas (ο παλιοΘωμάς σε ελεύθερη μετάφραση) ο οποίος προφανώς έχει κάνει άριστη δουλειά μιας και το εν λόγω Δημαρχείο θεωρείται ότι είναι το παλαιότερο στην Ευρώπη. Η γύρω περιοχή είναι μαγική και απαιτεί μια νωχελική εξερεύνηση για να πιάσετε την ατμόσφαιρα. Να νιώσετε την υγρασία της Βαλτικής και να ακούσετε μια από τις πολλές εκκλησιαστικές χορωδίες. Να μυρίσετε το φρέσκο ψωμί στην Οδό του Άρτου (αναφορά στην μεσαιωνική συντεχνία των αρτοποιών) κι ας προέρχεται η σημερινή ευωδία από ένα σύγχρονο εστιατόριο. Να πάρετε μια κλεφτή ματιά από τον πύργο Kiek in de Kok (Ματιά στην Κουζίνα), τον μεσαιωνικό μεγάλο αδελφό που τώρα στεγάζει μια ιστορική και ενίοτε και φωτογραφική έκθεση.

Ανεβαίνοντας την ακρόπολη της Toompea αξίζει να επισκεφθείτε και 1-2 κτίρια εκτός από το να αποχαυνωθείτε στην μαγευτική θέα. Αν και η εσθονική δημοκρατία δεν φαίνεται να απειλείται στους καιρούς μας η ανεξαρτησία της χώρας το 1991 έφερε το riigikogu, το εσθονικό κοινοβούλιο δηλαδή, στο κεντρικό οχυρό της ακρόπολης μαζί με τον διπλανό πύργο του Hermann. Λίγο πιο δίπλα ο αναπαλαιωμένος καθεδρικός ναός του Αλέξανδρου Νέφσκι αποτελεί μια λευκή μπαρόκ πινελιά στο υπόλοιπο μεσαιωνικό γκρι καμβά, δείγμα της άκομψης για κάποιους τσαρικής παρένθεσης στην ιστορία της περιοχής. Ο κατάλογος με τα αξιοθέατα συνεχίζεται και συνεχίζεται, αρκεί να έχετε χρόνο στη διάθεσή σας. Και αν προλάβετε να τα δείτε όλα, τότε δεν μένει παρά να πεταχτείτε σε ένα από τα εσθονικά νησιά της Βαλτικής, το Hiiumaa και το Saaremaa (αν δεν τα προφέρετε σωστά κινδυνεύετε να πάτε στην Ιαπωνία). Οι Σοβιετικοί φοβόντουσαν τόσο πολύ τις αποδράσεις των υπηκόων τους προς τη Δύση που μείωσαν σημαντικά επί 50 χρόνια τις μετακινήσεις προς τα νησιά αυτά, με αποτέλεσμα ο παραδοσιακός εσθονικός τρόπος ζωής να είναι σήμερα ανέγγιχτος από την «πρόοδο» που πραγματοποιήθηκε σε άλλες γωνιές της χώρας.

Το φαγητό στην Εσθονία μπορεί να σας φανεί λίγο παράξενο (ουσιαστικά πρόκειται για παντελώς άγνωστες σε εμάς συνταγές), προσωπικά θα το έλεγα ευχάριστα πρωτότυπο αν και λιγάκι βαρύ. Ευτυχώς η κληρονομιά των γερμανών Τευτόνων Ιπποτών πλανάται ακόμα στις εσθονικές κουζίνες και πάντα θα βρεις κάτι αναγνωρίσιμο όπως λουκάνικο ή σνίτσελ. Πάντως μην παραλείψετε ένα γεύμα στο μεσαιωνικότατο Olde Hansa όπου, για να μην χάσετε το feeling, το εστιατόριο δεν διαθέτει ηλεκτρισμό, μουσική (μόνο unplugged καταστάσεις) και άλλες μοντέρνες εφευρέσεις. Η σπεσιαλιτέ του είναι φιλέτο αρκούδας, μαριναρισμένο με σπάνια μπαχαρικά και ψημένο σε φωτιά προς τιμήν του Waldemar II, του θαραλλέου εκείνου Δανού βασιλιά που κατέκτησε το Δανόκαστρο. Μαζί με όλα αυτά, το Ταλίν έχει να προσφέρει και μια πολύχρωμη νυχτερινή ζωή, με το πολυπληθές νεανικό κοινό να περιφέρεται από τα μπαράκια των μεσαιωνικών καταγωγίων μέχρι τα κλαμπ που δεν έχουν σε τίποτα να ζηλέψουν τα δυτικοευρωπαϊκά αδελφάκια τους. Από τα πιο ενδιαφέροντα, το Von Krahli, το avant-garde θέατρο-μπαρ με φήμη που ξεπερνά τα σύνορα της Εσθονίας.

Και για να προσθέσω μια τελική, μαγική κατά κάποιο τρόπο, νότα αρκεί να σας πω ότι η καλύτερη εποχή για να επισκεφθεί κανείς το Ταλίνν είναι το θερινό ηλιοστάσιο του Ιουνίου. Τότε που ο ήλιος, λόγω του γεωγραφικού παραλλήλου, δύει μόνο για 3 ώρες και, εν μέσω ενός τρελού ξεφαντώματος, σου αφήνει ένα βαθύ ροδοκόκκινο χρώμα στον ουρανό, για να το αποκαλέσεις νύχτα.

Για μια δεύτερη γεύση από το Ταλίνν, ιδού το link με τις εντυπώσεις του Zouri.

Στην μαγεία της Ισταμπούλ

noreply@blogger.com (Epikouros) — Fri, 30 Jun 2006 08:21:00 +0000

Χρειάστηκαν πολλές ώρες για να βρω ένα επίθετο που να συμπυκνώνει μέσα του όλα τα συναισθήματα που με γέμισε η Κωνσταντινούπολη. Ξεκίνησα από το απλό μαγική, πέρασα από το συναρπαστική, έκανα στάση στο ονειρεμένη, γητεύτηκα στο γοητευτική, αιχμαλωτίστηκα στο σαγηνευτική, χαμογέλασα πονηρά στο θελκτική και επέστρεψα στο μαγική. Ναι, η Κωνσταντινούπολη είναι οπωσδήποτε η πιο μαγική πόλη που έχω επισκεφθεί. Όχι μόνο γιατί αποτελεί ένα ζωντανό μουσείο με αμέτρητες γωνιές που θέτουν υποψηφιότητα επίσκεψης αλλά γιατί, πάνω από όλα τα άλλα, η πόλη αυτή προκαλεί συναισθήματα και συγκινήσεις. Αυτή την γωνιά του κόσμου δεν την επισκέπτεσαι, την νιώθεις.

Το να μην αρχίσεις τη περιήγησή από το πρώην αυτοκρατορικό, βυζαντινό και οθωμανικό, κέντρο είναι σχεδόν αδύνατο. Στην «μύτη» της χερσονήσου της παλιάς πόλης, την συνοικία γνωστή σήμερα ως Σουλταναχμέτ, βρίσκεται χαμένο ανάμεσα σε πάρκα και δέντρα το παλάτι του Σουλτάνου, το Τοπ Καπί. Οι επισκέψιμοι χώροι είναι αμέτρητοι και, για τον περίεργο επισκέπτη, ίσως να χρειαστεί μια ολόκληρη ημέρα για να τους δει όλους. Σίγουρα πάντως πρέπει να κάνετε μια βόλτα, αφήνοντας την φαντασία σας να οργιάσει, στο πιο δημοφιλές σημείο του Τοπ Καπί, το Χαρέμι. Από τα υπόλοιπα σημεία που εντυπωσιάζουν είναι οι αυτοκρατορικές κουζίνες με τα τεράστια ζεύγη καμινάδων, η θέα του Κεράτιου κόλπου από το χρυσοσκέπαστο κιόσκι δίπλα στο Περίπτερο της Βαγδάτης (το σούρουπο είναι σαν να βρίσκεσαι σε παραμύθι), τα μουσουλμανικά κειμήλια από διάφορα μέρη του Ισλάμ (οι τρίχες και το αποτύπωμα του πέλματος του προφήτη Μωάμεθ αποτελούν θρησκευτικό προσκύνημα για τους μουσουλμάνους) και τα κεραμικά του Ιζνικ (Νίκαια) στην Αίθουσα της Περιτομής. Άουτς!

Δίπλα στο Τοπ Καπί βρίσκεται η μοναδική μου εκκρεμότητα ως επισκέπτης στην Κωνσταντινούπολη, το πλουσιότατο Αρχαιολογικό Μουσείο. Η λεγόμενη σαρκοφάγος του Μέγα Αλέξανδρου, η πλάκα με την αρχαιότερη συνθήκη ειρήνης στον κόσμο και τα εκατοντάδες άλλα εκθέματα αποτελούν σημαντικό λόγο για να επιστρέψω σύντομα. Ελλείψει χρόνου το προσπέρασα για συναντήσω το αιώνιο σήμα κατατεθέν της πόλης, την Αγία Σοφία. Ο τεράστιος βυζαντινός ναός, που στέκεται εκεί για περίπου μιάμιση χιλιετία, δεν χρειάζεται πολλές συστάσεις. Αρκεί τον κοιτάξεις για να νιώσεις δέος για αυτό το κατασκευαστικό επίτευγμα, ενώ αν μπεις μέσα βιώνεις το ίσως μοναδικό φαινόμενο της ταυτόχρονης ευλάβειας χριστιανών και μουσουλμάνων. Πιθανότατα να παρατηρήσετε κι εσείς ότι οι μισοί περίπου τουρίστες είναι Έλληνες, τα λεγόμενα των οποίων μπορούν να σε ξενερώσουν μέχρι να επιστρέψει το μάτι σου στα καταπληκτικά ψηφιδωτά που ξαναείδαν το φως πριν από ενάμιση αιώνα. «Πω πω ρε, τι φτιάξαμε!» λεει η πλειονότητα των ελληναράδων με περίσσια ανατριχίλα ενώ άλλοι, ευτυχώς λιγότεροι, καταλήγουν φιλοσοφώντας στο δεικτικό συμπέρασμα «Κοίτα τι μας πήραν οι Τούρκοι και ακόμα αυτά προβάλλουν... Ε, βέβαια, αφού δεν έχουν κουλτούρα». Είναι οι ίδιοι που θα συνεχίσουν την περιπλάνηση στην πάλαι ποτέ «βασιλεύουσα» κλαίγοντας τα λεφτά τους επειδή ξοδεύονται σε τουρκικό έδαφος.

Ουστ!

Η ειρωνεία είναι ότι η πιο απτή απόδειξη της οθωμανικής αρχιτεκτονικής βρίσκεται ακριβώς απέναντι, στο αέρινο Μπλε Τζαμί με τους έξι μιναρέδες και το ασύλληπτης ομορφιάς εσωτερικό του που είναι διακοσμημένο με γαλάζια πλακίδια από το Ιζνίκ. Τα βράδια το τέμενος φωταγωγείται και η θέα του με φόντο την θάλασσα και τους γλάρους να σχίζουν τους μιναρέδες σε γαληνεύει. Πίσω από το τζαμί υπάρχουν 2 μεγάλοι οβελίσκοι καθώς και η στήλη των Όφεων, τα τρία βασικά διακοσμητικά του βυζαντινού Ιπποδρόμου ο οποίος δεν υπάρχει πια. Εις ανάμνησή του η πλατεία ονομάζεται Πλατεία των Αλόγων. Ανάμεσα στο Μπλε Τζαμί και την Αγία Σοφία και πίσω από τα Λουτρά της Ρωξελάνης βρίσκεται ένας κρυμμένος θησαυρός. Πρόκειται για το αποικιακού στυλ ξενοδοχείο Γεσίλ Ιβ (Πράσινο Σπίτι) και συγκεκριμένα για το καφέ στον κήπο του, μια πραγματική όαση με κρήνες και ένα δροσερό σιντριβάνι στο κέντρο που σε ηρεμούν αφάνταστα. Πριν απομακρυνθείτε από το Σουλταναχμέτ μην ξεχάσετε να κάνετε μια «βουτιά» στην βασιλική κινστέρνα, τη μεγαλύτερη από τις πολλές υπόγειες δεξαμενές των βυζαντινών. Η υγρασία, η αίσθηση δέους για την κατασκευή, ο ήχος του νερού που τρέχει και το άκουσμα κλασικής μουσικής αποτελούν φανταστική εμπειρία.

Στο κέντρο της παλιάς πόλης το κτίριο ορόσημο είναι το σύμπλεγμα των κτιρίων του Σουλειμανίγιε που αποτελείται από ένα εύμορφο τέμενος, το Μαυσωλείο του Σουλεϊμάν Β’ του Μεγαλοπρεπούς, του Τάφου της γυναίκας του Ρωξελάνης αλλά και του Τάφου του Μιμάρ Σινάν, του λαμπρότερου ίσως Οθωμανού αρχιτέκτονα. Αξίζει τον κόπο να επισκεφθείτε και τα γύρω κτίρια όπως το Καραβάν Σεράι, το Ιμαρέτ (εστιατόριο) αλλά και να περιδιαβείτε τον περιβόητο δρόμο των «Εθισμένων», αφού τον παλιό καιρό τα καφενεία πουλούσαν εκεί εκτός από τσάι και καφέ, όπιο και χασίς. Από την βόρεια πλευρά υπάρχει μια απίστευτη θέα προς το Πέραν, το σημερινό Μπέγιογλου που αποτελεί το σύγχρονο κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Πριν κατευθυνθείτε όμως προς τα εκεί υπάρχουν ένα σωρό ακόμα μέρη για να δει κανείς. Η κλειστή αγορά ((Καπαλί Τσαρσί)) με τα χαλιά, τα χρυσαφικά, τους τεντζερέδες και τις αντίκες είναι ένα χαοτικό σύμπλεγμα διατηρημένων κτιρίων, ενώ πιο κάτω η μικρότερη Αιγυπτιακή Αγορά (Μισίρ Τσαρσί) ξυπνάει μέσα μας την Ανατολή με τους τόνους μπαχαρικών πάνω στους πάγκους να μοσχοβολάνε και τους καπάτσους έμπορους να προσπαθούν να σου πουλήσουν «αφροδισιακό λουκουμά με καρύδια και μέλι». Turkish Viagra my friend! Come! You take this, have kids!

Από άποψη κτιρίων θα μπορούσα να μακρηγορήσω απίστευτα αφού η Κωνσταντινούπολη έχει αμέτρητα ενδιαφέροντα κτίσματα. Τα τείχη του Θεοδοσίου είναι άξια προσοχής για το μέγεθός τους (παρατηρήστε ότι σε μερικά σημεία η τάφρος έχει μετατραπεί σε μπαξέδες), η Μονή της Χώρας με τις τοιχογραφίες από το απόκρυφο Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβ, το Γενί Τζαμί δίπλα στο λιμάνι, το Πατριαρχείο στο Φανάρι και η παρακείμενη Μεγάλη του Γένους Σχολή, το υπερβολικό παλάτι Ντολμάμπαχτσέ, το μπαρόκ τέμενος Μετζινιέ, η γειτονιά του Πέραν με τα παλιά ελληνικά αρχοντικά, το Υδραγωγείο του Ουάλη, η διειπηρωτική γέφυρα πάνω από τον Βόσπορο... Ο κατάλογος είναι ατελείωτος αλλά αξίζουν όλα.

Όταν πέφτει η νύχτα ο παλμός της πόλης χτυπά στην πλατεία Ταξίμ. Ακολουθώντας το «ρετρό» τραμ κατά μήκος του πεζόδρομου Istiklal μπορεί κανείς να βρει στα κάθετα σοκάκια αμέτρητα μπαρ κάθε γούστου. Από mainstream και τσιφτετελάδικα μέχρι το Araf, ένα μπαράκι στην ταράτσα μιας ερειπωμένης πολυκατοικίας του περασμένου αιώνα όπου ένα live μας προσέφερε ακούσματα από τζαζ αυτοσχεδιασμό με συνοδεία από σάζι (τουρκικό έγχορδο όργανο) μέχρι κουρδικά κομμάτια σε funk ρυθμό. Όπως μου είπε ο φίλος μου ο Αλί, πρόκειται για την «σημερινή μποέμ διανοούμενη νεολαία της ανεκτικότητας η οποία όμως, αντί να επαναστατεί με το τρόπο της, ‘καίγεται’ κάπως έτσι στα μπαρ». Όπως κάθε «μποέμ διανοούμενη νεολαία» προσέθεσα εγώ...

Εν κατακλείδι, η οριεντάλ σαγήνη της Κωνσταντινούπολης δεν βρίσκεται τόσο πολύ στα κτίριά της αλλά στις λεπτομέρειες. Μικροπράγματα όπως το κάπνισμα ναργιλέ σε μια αυλή πρώην οθωμανικού μεντρεσέ, το βραστό καλαμπόκι και τα μύδια με λεμόνι από πλανόδιους πωλητές, ένας καφές στο Καφέ Πιέρ Λοτί με την θέα που καθηλώνει, μια απογευματινή βόλτα με καραβάκι κατά μήκος των στενών και το νωχελικό σουλατσάρισμα στο παραλιακό Ορτάκιοϊ τρώγοντας ένα παγωτό, αποτελούν την πεμπτουσία της επίσκεψης στην Πόλη. Και περισσότερο ίσως από όλα αυτά, λίγο πριν το ηλιοβασίλεμα, απλώς σταθείτε στην γέφυρα του Γαλατά και ατενίστε έναν χρυσό ουρανό να αγκαλιάζει το μαύρο περίγραμμα της παλιάς πόλης. Τρούλοι και μιναρέδες, διάσπαρτοι σε επτά λόφους. Ένα απόκοσμο σκηνικό στην πιο «μαγική» πόλη της Ευρώπης.

Οι τερατογενέσεις της Eurovision

noreply@blogger.com (Epikouros) — Thu, 29 Jun 2006 14:05:00 +0000

Εντάξει! Την είδαμε και αυτή την τερατωδία! Κατέβηκαν τα Ορκ από την χώρα των Φίννων με τις χίλιες λίμνες και με την ροκιά-ορκιά τους το σήκωσαν. Οι Φινλανδοί φιναλίστ τα πήγαν φίνα στο φινάλε. Αλληλούια, ζήτω η Μέση Γη! «Το πολύτιμό μου!», όπως έλεγε και ο Σμήγκολ. Κατά τ’ άλλα ζήσαμε ένα εκθαμβωτικό πανηγύρι με την επιθεώρηση του Δωδεκαθέου, τον θίασο της Φαιστού και τους παραδοσιακούς ψηφοσυσχετισμούς που κρατούν την πολιτική εντός του παιχνιδιού της Eurovision. Ειδικά για αυτό το τελευταίο, η πολύχρονη ιστορία της Eurovision διαθέτει αρκετό υλικό για να γραφτούν terrabytes κειμένου.

Οι Σκανδιναβικές χώρες επαλήθευσαν την γεωγραφική και ψυχολογική απομόνωσή τους από την υπόλοιπη Ευρώπη, οι Γιουγκοσλαβικές μας έκαναν να αναρωτηθούμε γιατί αλληλοσκοτώνονταν τόσα χρόνια αφού αγαπιούνται τόσο, η Ανδόρα έδωσε το 12άρι στην Ισπανία επειδή για άλλη μια χρονιά δεν κατάφερε να το δώσει στην Καταλονία, οι πρώην Σοβιετικές χώρες έπαιξαν το «Ω Μαριάμ Μαριάμ» με τις ψήφους τους δίνοντας η μια στην άλλη τα καθιερωμένα πρώην συντροφικά κομπλιμέντα και η Κύπρος έμεινε πιστή στις επιταγές του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος. Και όταν ο Γκάνταλφ της ελληνικής ραδιοτηλεόρασης, Αλέξης Κωστάλας, κλήθηκε να δώσει το δικό μας «ντουζ πουάν», φοβήθηκα πραγματικά ότι από συνήθεια θα το έδινε στην μεγαλόνησο!

Η πολιτική όμως δεν εισέρχεται τερατωδώς στον Ευρωπαϊκό Διαγωνισμό Τραγουδιού μόνο κατά την τελική ψηφοφορία αλλά, σε ορισμένες γωνιές της Ευρώπης, Eurovision σημαίνει Πολιτική από την αρχή της προετοιμασίας. Πριν από πολλά χρόνια οι Γερμανοί είχαν στείλει το τραγούδι Brandenburg Tor, που μιλούσε για την ενοποίηση των δύο Γερμανιών, ενώ πιο πρόσφατα η Ουκρανία έστειλε το δικό της τραγούδι σχετικά με την πορτοκαλί επανάσταση. Σαν να στέλναμε εμείς τη δεκαετία του ’80 το Carmina Burana. Φέτος η Κύπρος είχε μια πρωτότυπη εμπειρία. Όταν η τραγουδίστρια της Κύπρου Ανέτ μετέβη στην Τουρκία για να προωθήσει το τραγούδι της, η κρατική τηλεόραση αρνήθηκε να την φιλοξενήσει καθώς έτσι θα αναγνώριζε εμμέσως την Κυπριακή Δημοκρατία. Το αποτέλεσμα ήταν η Ανέτ να επιδείξει τα φωνητικά της προσόντα μόνο σε ιδιωτικά κανάλια της γείτονος.

Το Κοσσυφοπέδιο είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία. Η περιοχή αυτή, αποτέλεσμα τερατογένεσης με γονείς τις ΗΠΑ και τις διεθνείς γεωπολιτικές συνθήκες, αποτελεί θεωρητικά τμήμα της Σερβίας αλλά πρακτικά είναι ένα ημι-αυτόνομο προτεκτοράτο. Θεωρητικά λοιπόν οι τραγουδιστές από το Κοσσυφοπέδιο θα έπρεπε να μεταβούν στο Βελιγράδι για να διαγωνιστούν με τα υπόλοιπα σερβικά τραγούδια, όμως κάτι τέτοιο στην πράξη είναι αδύνατο. Και αυτό γιατί αφενός κανένας σέρβος δεν θα επέτρεπε σε ένα αλβανόφωνο τραγούδι να τον εκπροσωπήσει, αλλά και αφετέρου κανένας κοσοβάρος δεν θα ζητούσε την έγκριση του Βελιγραδίου γιατί κάτι τέτοιο θα νομιμοποιούσε την σερβική εξουσία στο Κοσσυφοπέδιο. Για αυτόν τον λόγο, οι τραγουδιστές από την πολύπαθη επαρχία, όπως το πιπινογκρουπάκι Flakareshat, πετάγονται έως τα γειτονικά Τίρανα και θέτουν υποψηφιότητα υπό την σημαία της μητέρας Αλβανίας.

Η Σερβία όμως είχε φέτος κι άλλον πονοκέφαλο, το μαυροβούνιο γκρουπάκι No Name. Πέρυσι στο Κίεβο, κατά τη διάρκεια κάποιων πανηγυρισμών, οι τραγουδιστές είχαν τυλιχθεί με την σημαία του Μαυροβουνίου αντί της Σερβίας, κάτι που εκλήφθηκε από ορισμένους Σέρβους ως έμμεση υποστήριξη προς την ιδέα της ανεξαρτησίας του Μαυροβουνίου από τον χαλαρό συνασπισμό που διατηρεί με την Σερβία. Όταν λοιπόν στις 11 Μαρτίου, λίγες ώρες αφότου ο Μιλόσεβιτς βρέθηκε νεκρός στο κελί του, ψηφίστηκε στο Βελιγράδι ότι το ίδιο γκρουπ θα εκπροσωπούσε την Σερβία-Μαυροβούνιο στην Αθήνα, ξέσπασε σάλος. Το κοινό αντέδρασε ακραία πετώντας μπουκάλια και φωνάζοντας «Κλέφτες!». Αιτία, εκτός από το περυσινό παρατράγουδο, ήταν και το γεγονός ότι μερικές ώρες μετά την Eurovision στην Αθήνα οι Μαυροβούνιοι θα καλούνταν να ψηφίσουν σε δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της χώρας τους. Όπερ και εγένετο! Κάπως έτσι, η Σερβία αναγκάστηκε να αποσύρει τελικά την υποψηφιότητά της, προς χαρά βέβαια των υπόλοιπων πρώην γιουγκοσλαβικών χωρών που μοιράστηκαν τις ψήφους της. Και μιας που το δημοψήφισμα έδειξε τελικά ότι η πλειοψηφία των πολιτών του Μαυροβουνίου επιθυμούν μια ανεξάρτητη πορεία από τούδε και στο εξής, δεν αποκλείεται του χρόνου στο Ελσίνκι οι No Name να κονταροχτυπηθούν επί σκηνής με την ίδια την Σερβία. Όπως είπε και ο Sabrija Vulic της τηλεόρασης του Μαυροβουνίου, «Η Γιουγκοσλαβία διαμελίσθηκε με τα όπλα, η Σερβία και το Μαυροβούνιο θα χωριστεί από τραγούδια».

Αλήθειας Απώλειες

noreply@blogger.com (Epikouros) — Sat, 15 Apr 2006 15:16:00 +0000

«Η πρώτη απώλεια του πολέμου είναι η αλήθεια» είχε πει αιώνες πριν ο Αισχύλος και η αλήθεια είναι ότι μέχρι σήμερα επαληθεύεται με τραγικό τρόπο. Η έννοια της αλήθειας εξακολουθεί να τραυματίζεται στους διαφόρων ειδών πολέμους, όχι μόνο κατά την διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων αλλά και κατά την καθημερινή μάχη των media για την πολυπόθητη τηλεθέαση. Η είδηση ως προϊόν εταιρειών σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον έχει καταστήσει το «αποκλειστικό» ως το νικητήριο λάβαρο ενός αόρατου πολέμου με νικητές τους κολοσσούς ενημέρωσης, τις διαφημιστικές εταιρείες, ενίοτε και ορισμένους δημοσιογράφους (βλ. πρόσκαιρη δημοσιογραφική επιτυχία) και με θύμα αρκετές φορές την ίδια την αλήθεια, δηλαδή την αντικειμενική ενημέρωση των πολιτών. Ο αγώνας για αυτό το λάβαρο έχει προσφέρει στους ανά τον κόσμο τηλεθεατές μια σειρά κωμικοτραγικών περιπτώσεων όπου ένα ψέμα μετατράπηκε σε «αποκλειστικό» με την σύντομη ζωή μιας τσιχλόφουσκας. Το Fresh σας παρουσιάζει τρεις τέτοιες ιστορίες που εκ πρώτης όψεως φαίνονται αστείες αλλά, αν το καλοσκεφτεί κανείς, στην ουσία είναι για κλάματα.

Αναπόφευκτα, για τα ελληνικά δεδομένα, η πρώτη ειδησεογραφική φούσκα που έρχεται στο μυαλό είναι η θρυλική πλέον «παγκόσμια αποκλειστικότητα» του τηλεοπτικού σταθμού Tempo με την ανταπόκριση από το βομβαρδιζόμενο Αφγανιστάν. Διαφημίσεις και τρέιλερ μας βομβάρδιζαν από νωρίς, προαναγγέλλοντας το κεντρικό δελτίο με το «αποκλειστικό» από την χώρα την οποία κανένα κανάλι του πλανήτη δεν είχε καταφέρει μέχρι τότε να επισκεφτεί. «Το Tempo στα φυλάκια των Ταλιμπάν» έγραφε το super (ο υπέρτιτλος) και ακολουθούσε ένα road trip στον υποτιθέμενο αφγανικό νότο, πλάνα συνοδευόμενα από ένα τρομολαγνικό κρεσέντο που περιέγραφε την σκοτεινή γωνιά της κεντρικής Ασίας. Η ανταπόκριση-μαϊμού μπορεί να έπεισε τους αρχισυντάκτες του Tempo, ίσως και καμιά γιαγιούλα, όμως σύντομα το ψέμα αποκαλύφθηκε με πληθώρα αποδείξεων από την εκπομπή Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα. Τα αυτοκίνητα κινούνταν στα αριστερά όπως στο γειτονικό Πακιστάν, έφεραν πακιστανικές πινακίδες και περνούσαν δίπλα από διαφημίσεις της Κόκα-Κόλα και της Πέπσι, προϊόντα απαγορευμένα στο μισαλλόδοξο καθεστώς των Ταλιμπάν. Οι γυναίκες δεν φορούσαν μπούργκα, ούτε οι άντρες είχαν γένια, όπως ήθελαν οι Ταλιμπάν και οι τοίχοι έφεραν graffiti στα Ουρντού (πακιστανική διάλεκτος) που καλούσαν τον κόσμο σε διαδήλωση στην πακιστανική πρωτεύουσα, Ισλαμαμπάντ. Ακόμη και οι πυροβολισμοί από τους υποτιθέμενους μουτζαχεντίν εκτελούνταν έπειτα από εντολή ενός ανθρώπου πίσω από τις κάμερες που μιλούσε στα Ουρντού. Το ρεπορτάζ κατέρρευσε και η συνέχεια εκτυλίχθηκε υπό την μορφή δηλώσεων για «αντισυναδελφικά μαχαιρώματα». O TEMPO-ra, o mores που έλεγε και ο Κικέρωνας…

Μια άλλη κωμικοτραγική περίπτωση ήταν και αυτή που παρουσιάστηκε πρόσφατα, επίσης από το Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα, σχετικά με τα αποκλειστικά ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Μάικλ Μπορν και του δημοσιογράφου-εικονολήπτη Γιώργου Ιωάννου στην Γερμανία την δεκαετία του 1990. Ο Μπορν για καιρό εργαζόταν ως free-lancer πουλώντας αποκλειστικές ιστορίες σε γερμανικά κανάλια και κατ’ επέκταση στους ανυποψίαστους τηλεθεατές τους. Σε ένα από αυτά με θέμα την δράση της Κου Κλουξ Κλαν στην Γερμανία, είχε μετατρέψει ξαδέρφια, φίλους και λοιπούς συγγενείς σε λευκοντυμένους κουκουλοφόρους οι οποίοι βρίσκονταν στην μέση μιας τελετής υπό το φως ενός φλεγόμενου σταυρού. Τα κοστούμια τα είχε ράψει η ίδια η μητέρα του Μπορν, χωρίς ωστόσο να λάβει κάποιο Όσκαρ για την άριστη δουλειά της. Σε ένα άλλο αποκλειστικό ρεπορτάζ, ο Μπορν είχε παρεισφρήσει σε ένα στρατόπεδο εκπαίδευσης Κούρδων αυτονομιστών στην νοτιοανατολική Τουρκία. Η ιστορία προκάλεσε τεράστιο σάλο, πολύ μικρότερο όμως από αυτόν που ακολούθησε. Τούρκοι βοτανολόγοι εξέτασαν τα πλάνα και διαπίστωσαν ότι τα φυτά που φαίνονταν δεν υπάρχουν στην Τουρκία αλλά στην Ελλάδα. Αυτό το γεγονός αποτέλεσε βασικό επιχείρημα της τουρκικής κυβέρνησης με το οποίο κατηγορούσε την Ελλάδα για εχθρική συμπεριφορά εξαιτίας της φιλοξενίας τέτοιων στρατοπέδων στην επικράτειά της. Η αλήθειά ήταν ότι το ρεπορτάζ είχε γυριστεί στην Καλαμάτα, όπου ο Μπορν διατηρούσε ένα εξοχικό και όχι στρατόπεδο Κούρδων ανταρτών. Όσο για τους ηθοποιούς, αυτοί ήταν μια ομάδα αλβανών μεταναστών που έψαχναν για μεροκάματο, οι οποίοι εκτέλεσαν άριστα τις οδηγίες του σκηνοθέτη Μπορν φτιάχνοντας βόμβες από πλαστελίνη. Για την ιστορία, όταν όλα αυτά αποκαλύφθηκαν, ο Μπορν καταδικάστηκε σε 4 χρόνια φυλακή.

Η τρίτη περίπτωση που σας παραθέτουμε εδώ μας έρχεται από τις ΗΠΑ. Πρόκειται για τον δημοσιογράφο Stephen Glass ο οποίος, παράλληλα με τις σπουδές του, εργαζόταν στο περιοδικό The New Republic γράφοντας για θέματα τεχνολογίας. Όπως αποκαλύφθηκε αργότερα, 27 από τα 41 άρθρα του Glass στο εν λόγω περιοδικό ήταν απλούστατα εντελώς επινοημένα. Το σκάνδαλο αποκαλύφθηκε μετά από ένα άρθρο που είχε γράψει σχετικά με έναν 15χρονο χάκερ, ο οποίος προσλήφθηκε από μια μεγάλη εταιρεία τεχνολογιών αιχμής αφού πρώτα είχε καταφέρει να διεισδύσει στο εσωτερικό της δίκτυο και να δημοσιοποιήσει τα εισοδήματα όλων των υπαλλήλων της. Ανταγωνιστικά του The New Republic Mέσα έψαξαν για καιρό όλα τα στοιχεία δια της κλασικής οδού της «διασταύρωσης στοιχείων» και συνειδητοποίησαν ότι η ιστορία αποτελούνταν από φανταστικά πρόσωπα, εταιρείες και γεγονότα. Ακολούθησε η διασταύρωση και των υπολοίπων άρθρων του Glass, διαδικασία η οποία έκανε τον φιλόδοξο νεαρό να μοιάζει περισσότερο με μυθιστοριογράφο παρά με δημοσιογράφο. Η ιστορία του Glass έγινε ταινία με τίτλο «Shattered Glass» (στα ελληνικά έχει μεταφραστεί ως «Ραγισμένο Γυαλί»), ο ίδιος άλλαξε επάγγελμα, σπούδασε Νομικά και, πρόσφατα, έγραψε ένα «αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα» που αφηγείται την πραγματική εκδοχή όλων των παραπάνω. Άντε να τον πιστέψεις!

Η συλλογή τέτοιων ιστοριών δεν σταματά εδώ, είναι στην ουσία αστείρευτη. Για αυτό και η μοναδική άμυνά μας ως τηλεθεατές απέναντι στον καταιγισμό των ειδήσεων και των πληροφοριών είναι η κριτική ματιά. Άλλωστε, ο ανταγωνισμός των ΜΜΕ που βάζει τους δημοσιογράφους στον πειρασμό είναι ασταμάτητος και, συνεπώς, θα υπάρχουν συνέχεια «λειτουργοί της ενημέρωσης» που θα δημοσιεύουν μια ιστορία ως αληθοφανή ώστε να κάνουν την διαφορά από τους ανταγωνιστές τους. «Είμαι στην φυλακή για κάτι που συμβαίνει κάθε μέρα», δήλωνε ο Μπορν στην κάμερα του Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα και, χωρίς αυτό να τον απενοχοποιεί, γνωρίζουμε καλά ότι αυτή τη φορά δεν λέει ψέματα.

Βερολίνο: το δυναμό της Ευρώπης

noreply@blogger.com (Epikouros) — Fri, 10 Feb 2006 16:09:00 +0000

Φανταστείτε ένα αστικό σκηνικό που να τείνει αυστηρά προς την τελειότητα. Νεοκλασικά μεγαλεία, μεσαιωνικές γωνιές, ποτάμια και κανάλια, υπερσύγχρονα συγκροτήματα, αχανή πάρκα και ένα σχεδόν αόρατο τείχος. Φανταστείτε μια πεντακάθαρη πόλη που σφύζει από ζωή, που φιλοξενεί δεκάδες εθνικότητες και που ολοένα μεταμορφώνεται σε αυτό που της επιβάλει η μοίρα της, μια μητρόπολη. Φανταστείτε έναν τόπο όπου συνυπάρχει η ανεκτικότητα με τον ρατσισμό, μια πόλη με ένα μνημείο για Εβραίους δίπλα στο καταφύγιο του Αδόλφου και μια εκτυφλωτική εμπορική συνοικία δίπλα σε ένα γκέτο μεταναστών. Σταματήστε να φαντάζεστε. Βρίσκεστε στο Βερολίνο. Εκεί όπου το Πηδάλιο βρέθηκε πρόσφατα και, αναχωρώντας, είπε: Θα επιστρέψω!

Στις οκτακόσιες υπολογίζονται οι φορές που η γη έχει γυρίσει γύρω από τον ήλιο από τότε που το Βερολίνο ήταν ένα μικρό ψαροχώρι στις όχθες του ποταμού Σπρέε. Από τότε πολλά συνέβησαν σε εκείνα τα μέρη με κύριους πρωταγωνιστές τους Σέμνωνες, τους Σλάβους και εν τέλει τους Σάξονες, υπό την ηγεσία του πολέμαρχου Αλβέρτου Αρκούδα. Εξαιτίας του το έμβλημα της πόλης απέκτησε μια αρκούδα ενώ σήμερα ολόκληρη η πόλη έχει κατακλυστεί από παρόμοια αγαλματάκια σε διάφορες αποχρώσεις και στάσεις. Το χωριό εν τω μεταξύ μεγάλωσε, ενώθηκε με τον απέναντι οικισμό του Κελν, μεταμορφώθηκε σε εμπορικό σταθμό των Μαργράβων του Βραδεμβούργου, καθιερώθηκε αργότερα ως πρωτεύουσα της Πρωσίας, μετά της Γερμανίας και στη συνέχεια του Ψυχρού Πολέμου.

Τα κυριότερα σημεία επίσκεψης του Βερολίνου βρίσκονται στο κέντρο του, σε μια περιοχή μήκους δύο χιλιομέτρων και πλάτους ενός. Η πόλη διαθέτει ένα αποτελεσματικό δίκτυο μεταφορών, με τους φημισμένους υπόγειους και υπέργειους σιδηρόδρομους U-Bahn και S-Bahn. Ο καλύτερος όμως τρόπος για να δει και να ζήσει κανείς το Βερολίνο είναι η πεζοπορία. Μιας και κάθε λεπτό που περνά η ανατολική Γερμανία εκδυτικοποιείται, θα ήταν σοφό να αρχίσετε την εξερεύνησή σας από την Alexanderplatz, το κέντρο του πάλαι ποτέ Ανατολικού Βερολίνου. Παρ’ όλη τη μακρά ιστορία της, η πρώην Oxenmarkt (δηλ. αγορά βοοειδών) είναι γεμάτη από σύγχρονα δείγματα σοσιαλιστικού ρεαλισμού τα οποία πιθανότατα να μην σας εντυπωσιάσουν. Μην διστάσετε λοιπόν να μαγνητιστείτε από τον θεόρατο Πύργο της Τηλεόρασης, τον Fernsehturm ή αλλιώς Tele-Spargel, που σημαίνει το τηλε-σπαράγγι (!?!), για τον οποίο ορισμένοι ταξιδιωτικοί οδηγοί δίνουν την απαραίτητη για τον προσανατολισμό σας οδηγία: «Το ασανσέρ βρίσκεται στην βάση του πύργου». Εξίσου προφανές είναι και το γεγονός ότι πρόκειται για το ψηλότερο κτήριο του Βερολίνου ενώ, αν δεν έχει ομίχλη, η θέα από τα 365 μέτρα λένε ότι είναι φανταστική. Εγώ προτίμησα να προχωρήσω νότια.

Προσπερνώντας την πλατεία με το σιντριβάνι όπου ο Ποσειδώνας λούζεται με μια Fräulein, αλλά και τα αγάλματα του ιδεολογικού ντουέτου Μάρξ και Ένγκελς, μπορείτε να εισέλθετε στο Nikolaiviertel, την μεσαιωνική συνοικία με τα πλακόστρωτα δρομάκια, την παραμυθένια εκκλησία και τα ζεστά cosy καφέ πάνω στο ποτάμι. Αν διασχίσετε μια από τις γέφυρες που θα δείτε μπροστά σας θα βρεθείτε στο λεγόμενο Νησί των Μουσείων, έναν πλωτό παράδεισο των μουσειολατρών. Κάτοικοι της νησίδας είναι το Μουσείο Μπόντε, η Παλαιά Εθνική Πινακοθήκη, το Νέο απέναντι από το Παλαιό Μουσείο με τα θαυμάσια ελληνορωμαϊκά εκθέματα και ο επιβλητικός Καθεδρικός Ναός του Βερολίνου. Όλα αυτά όμως δεν μπορούν να συγκριθούν με το διεθνούς φήμης Μουσείο της Περγάμου όπου ο Βωμός του Δια από την αρχαία Πέργαμο, απέχει μερικά μόλις μέτρα από την γαλάζια πύλη Ιστάρ της Βαβυλώνας, την είσοδο της Αγοράς της Μιλήτου και τα τμήματα ενός Ασσυριακού ανακτόρου. Σαν ένα βιβλίο παγκόσμιας Ιστορίας όπου αυτοί οι πολιτισμοί χωρίζονται από μερικές μόνο σελίδες.

Φεύγοντας από το νησί και αφού ρίξετε μια ματιά στο Palast der Republik, την Βουλή της Ανατολικής Γερμανίας η οποία πρόκειται να κατεδαφιστεί σύντομα, επισκεφθείτε το Zeughaus, το παλιό Οπλοστάσιο που τώρα στεγάζει το Μουσείο Γερμανικής Ιστορίας. Είναι ότι πληρέστερο μπορείτε να βρείτε σε αυτήν την θεματική ενότητα. Έπειτα, μέσω του αυτοκρατορικού βουλεβάρτου της Unter den Linden, κατευθυνθείτε προς την υπαίθρια έκθεση Πρωσικού Μπαρόκ, την Bebelplatz. Εκεί νιώστε δέος κοιτάζοντας τον τρούλο του Καθεδρικού της Αγίας Χέντβιγκς, κλείστε το μάτι στην Βιβλιοθήκη και το Πανεπιστήμιο και, αφού σταθείτε πάνω στο γυάλινο δάπεδο με τα άδεια ράφια από κάτω, σκεφθείτε ότι πριν 73 χρόνια σε αυτό το σημείο κάηκαν περίπου 25.000 βιβλία υπό τις διαταγές του Führer. Ήταν η περίφημη Büchverbrennung, μια νύχτα τόσο κακή όσο ακούγεται.
Ja wohl mein Kommandant!

Νότια του κέντρου βρίσκεται το σύγχρονο εμπορικό κέντρο του Βερολίνου με παρόντες όλους τους μεγάλους οίκους μόδας. Προσπεράστε τους και επισκεφθείτε το Checkpoint Charlie, το γνωστότερο σημείο ελέγχου μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, κάτι σαν πιάτσα κατασκόπων. Δυτικά από εκεί ο δρόμος βγάζει στο Potzdamerplatz, μια βομβαρδισμένη περιοχή που διχοτομήθηκε από το Τείχος, το μοναδικό αόρατο μνημείο στον κόσμο αφού στο μεγαλύτερο μέρος του έχει αντικατασταθεί από ένα πέτρινο ίχνος με την ένδειξη Berliner Mauer 1961-1989. Η Potzdamerplatz αποτελεί πλέον μια από τις πιο φουτουριστικές γειτονιές της Ευρώπης, ανανεώνοντας έτσι τον ιστορικό ρόλο της Γερμανίας στην παγκόσμια πορεία της αρχιτεκτονικής. Στους φαν της Μαρλεν Ντίτριχ, της Λένι Ρίφενσταλ και του Φριτζ Λάνγκ συνιστάται μια οργασμική επίσκεψη στο Μουσείο Κινηματογράφου του Sony Center η οποία μπορεί να συνδυαστεί με ένα ποτήρι κρασί στο αναπαλαιωμένο κομμάτι του ιστορικού ξενοδοχείου Esplanade. Προτιμήστε το με βροχή!

Μιλώντας για αρχιτεκτονική, μια άλλη περιοχή που πρέπει να επισκεφθείτε είναι αυτή γύρω από την Πύλη του Βραδεμβούργου. Το Reichstag, με τον μοναδικής σύλληψης γυάλινο θόλο, είναι από τα must της περιοχής ενώ αν έχετε χρόνο περιπλανηθείτε στην παρακείμενη περιοχή με τα υπερσύγχρονα κυβερνητικά κτήρια. Νότια της Πύλης υπάρχει το σχετικά νεόδμητο Μνημείο του Ολοκαυτώματος, ένα δάσος από άνισους τσιμεντένιους κύβους που σου προκαλούν τον τέλειο αποπροσανατολισμό, κτισμένο δίπλα σε ένα πραγματικό δάσος, το Tiergarten. Για όσους δε έχουν καλλιτεχνικές ανησυχίες, εκτός από του γερμανικό Guggenheim που βρίσκεται στο κέντρο, θα τους πρότεινα να επισκεφθούν την περιοχή νότια του αχανούς πάρκου με τις σύγχρονης αρχιτεκτονικής πρεσβείες (Ναι! Το γκρεμισμένο νεοκλασικό ανήκει στην Ελλάδα!), τις γκαλερί Σύγχρονης Τέχνης και το Μουσείο του Bauhaus.

Ουφ! Τα είπα όλα; Μάλλον όχι.

Έτσι εξουθενωτική ήταν η βόλτα μας στο Βερολίνο, αφού είναι αδύνατον να προλάβεις να τα δεις όλα μέσα σε λίγες ημέρες. Εξαντλητικά πρωινά μεν, όταν όμως βραδιάσει ανακουφίζαμε το στομάχι μας με ένα καταπλητικό Wurst, το λούζαμε με μπύρα Berliner Weisse, και περιπλανιόμασταν στο Kreuzberg και στο Schöneberg προς αναζήτηση κάποιου πρατήριου ηδονής (δηλ. μπαρ). Μέχρι που βρήκαμε το Green Door στο Nollendorfplatz, το απόλυτο στέκι με την μεσοπολεμική ατμόσφαιρα κρυμμένη πίσω από μια Πράσινη Πόρτα. Στην είσοδο μια επιγραφή απαγόρευε την χρήση κινητών εντός του μπαρ, ενώ το εξώφυλλο του καταλόγου έγραφε:

“Midnight it’s one more night without sleeping
Watching ‘till the morning comes creeping
Green Door what’s the secret you’re keeping”

Και αφού ήπιαμε έναν σεβαστό αριθμό ποτών, βγήκαμε στον δρόμο με τους χαρακτηριστικούς καμπυλωτούς στύλους των φώτων, με το χιονόνερο να πέφτει και όλα γύριζαν. Κάπως έτσι, σκέφτηκα, μεθυσμένος από το ίδιο το Βερολίνο, θα γυρίσω για να βρω το μυστικό που άφησα πίσω από την Πράσινη Πόρτα.

Вєліграді (Бєоград) – Στην λευκή πόλη των προθέσεων

noreply@blogger.com (Epikouros) — Sun, 20 Nov 2005 16:04:00 +0000

Αν και λίγο ψηλά, το Βελιγράδι θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν η κλειτορίδα των Βαλκανίων. Όλη η Ευρώπη υποκρίνεται ότι μπορεί να κάνει και χωρίς αυτό, αλλά κατά βάθος θέλει να παίξει μαζί του. Η σπάνιας ομορφιάς πρωτεύουσα της πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβίας, και σήμερα της Σερβίας, αποτελεί ίσως την πιο σέξι μητρόπολη της χερσονήσου, με ένα καταπληκτικό μείγμα ανθρώπων να ζει στα σπλάχνα της. Το Πηδάλιο βρέθηκε εκεί πριν «το σηκώσουμε», τον Αύγουστο του 2005. Βράχηκε στον ποταμό Σάβα, απέτισε φόρο τιμής στον Ρήγα, έφαγε burek με γιαούρτι για πρωινό, ήπιε σλιβοβίτσα στον Δούναβη και, στο κάλεσμα μιας χάλκινης τρομπέτας, είπε “ζίβελι” στην τρελή βαλκανική ψυχή.

Η τοποθεσία στην οποία έχει κτιστεί το Βελιγράδι (Beograd σημαίνει Λευκή Πόλη) είναι ιδανική σε σχέση με την ευρύτερη περιοχή. Όλα άρχισαν από έναν βράχο, την ακρόπολη Kalemegdan, ακριβώς εκεί όπου ο ιστορικός για τους Σέρβους ποταμός Σάβας χύνεται στο κάποτε επικό ποτάμι της Ευρώπης, τον Δούναβη. Ο τελευταίος, αντί για Γαλάζιος, μοιάζει τώρα με τον μεγαλύτερο υπόνομο της ηπείρου. Στο παράκτιο πάρκο κάτω από το κάστρο δεσπόζει ο πύργος Νεμπόισα. Εκεί, τα ξημερώματα της 25ης Ιουνίου 1798, ο Ρήγας Φερραίος και 7 σύντροφοί του απαγχονίζονταν και ρίχνονταν νεκροί στον Δούναβη, πληρώνοντας το επαναστατικό όραμά τους που ήθελε μια ανεξάρτητη βαλκανική ομοσπονδία εθνών.

Το ομορφότερο κομμάτι της πόλης όμως είναι από την άλλη πλευρά. Το Stari Grad είναι στην ουσία η παλιά πόλη, με τα νεοκλασικά και αρτ-νουβώ κτίρια, τα καφέ, τα μαγαζιά και τα πλήθη που ανεβοκατεβαίνουν ακούραστα την πεζοδρομημένη λεωφόρο Kneza Mihaila, χαραγμένη μερικά εκατοστά πάνω από την παλιά ρωμαϊκή οδό. Εκεί είναι η περατζάδα, η πασαρέλα με τις πανέμορφες σέρβες, η αστική φλέβα όπου κυλάει το νέο αίμα, η πλατφόρμα/πίστα για το διαπροσωπικό αλισβερίσι αλλά και η μουσική σκηνή της πόλης αφού σε κάθε γωνία υπάρχει και μια διαφορετική μουσική. Τζαζ καλέσματα από σαξόφωνο, κλασικοί ήχοι από βιολιά, μια νότα μελαγχολικού ακορντεόν και μια δόση τρέλας από σερβικές τρομπέτες. Λίγο πιο δίπλα βρίσκεται η οδός Skandarska, γνωστή στις αρχές του περασμένου αιώνα ως το κέντρο των απανταχού βαλκάνιων μποέμ. Σήμερα διατηρείται εξ’ ολοκλήρου, αλλά έχει εμπορευματοποιηθεί για τουριστικούς λόγους απωθώντας τους μεταμοντέρνους μποέμ σε άλλα καταγώγια.

Το καλοκαίρι, εκτός από τα καφέ και τα μπαρ στο κέντρο, οι τυχεροί κάτοικοι αυτής της πόλης έχουν ακόμη μια επιλογή. Την Ada Ciganlija, που σημαίνει το νησί των τσιγγάνων. Πρόκειται για ένα νησάκι νοτιοδυτικά του κέντρου, το οποίο βρίσκεται στην μέση του ποταμού Σάβα και διαθέτει δύο τεράστιες παραλίες στις όχθες του. Καθημερινά, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι σπάνε την ρουτίνα τους βουτώντας στα όχι-και-τόσο καθαρά νερά, με τα υπαίθρια καφέ και τις ομάδες σέρβων μάτσο τύπων να κάνουν τρελές δουλειές.

Όσο περισσότερο απομακρύνεται κανείς από αυτά τα μέρη, τόσο συναντά εντονότερη την κληρονομιά σχεδόν μισού αιώνα σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Η χαρακτηριστικότερη γειτονιά για τους νοσταλγούς της σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας δεν είναι άλλη από το οργουελιανό Novi Beograd, στην απέναντι πλευρά του Σάβα, όπου μερικές φορές νιώθεις σαν ήρωας από ταινία επιστημονικής φαντασίας. Λίγο πιο δίπλα το βυζαντινό Ζεύγμινον (λόγω της εκεί ζεύξης των ποταμών), το Σεμλίνο της ελληνικής παροικίας του 17ου αιώνα, που σήμερα αποτελεί την κυριλέ συνοικία Ζεμούν, με τα καφέ και τα clubs στις όχθες του Δούναβη όπου συχνάζουν γυναίκες-τρόπαια αγκαζέ με πλούσιους επιχειρηματίες ή ακόμη πιο πλούσιους βαλκάνιους μαφιόζους. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η συμμορία που κρυβόταν πίσω από την δολοφονία του σέρβου πρωθυπουργού Ζόραν Τζίντζιτς ονομαζόταν… Ζεμούν.

Μιλώντας για την λεγόμενη Yugonostalgia, το Βελιγράδι αποτελεί ένα από τα λίγα μέρη όπου μπορεί κανείς να δει αρκετά απομεινάρια του πολυεθνικού σοσιαλιστικού πειράματος, της Γιουγκοσλαβίας. Εκτός από τα κυβερνητικά κτίρια στο κέντρο της πρωτεύουσας, το περίφημο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο, την πρώην Γέφυρα της Αδελφότητας και της Ενότητας στον Σάβα, δεν μπορώ να μην αναφερθώ και στην επίσκεψη, ένα πρωινό, στον τάφο του Στρατάρχη Τίτο. Έφτασα εκεί με τον συνοδοιπόρο Γιάννη, καταϊδρωμένοι από την ασφυκτική υγρασία που απέπνεαν τα δύο ποτάμια, φαινόμενο σύνηθες τους καλοκαιρινούς μήνες. Ανεβήκαμε έναν έρημο ανήφορο και φθάσαμε στο ‘προσκύνημα’. Ένα σπίτι που μοιάζει με βίλα, και στο κέντρο του ένας λιτός μαρμάρινος τάφος. Τριγύρω 5-6 δωμάτια με προσωπικά αντικείμενά του και ένα τελευταίο με τους πυρσούς των πιονιέρων, δώρα της κομμουνιστικής νεολαίας στις γιορτές για την Ημέρα των Νέων, που παραδόξως συνέπιπτε με τα γενέθλια του Τίτο. Βγαίνοντας είπαμε να ρίξουμε μια ματιά στο βιβλίο των επισκεπτών και υπολογίσαμε το εξής εντυπωσιακό. Ότι ένα μεγάλο τετράδιο 100 σελίδων συμπληρώνεται σε μόνο 3 μήνες, και αυτό συμβαίνει πιθανότατα με φθίνουσα ένταση από το 1981. Λίγο πριν φύγουμε η ματιά μας έπεσε σε μια από τις πιο πρόσφατες σελίδες και είδαμε κάτι που μας έκανε να σαστίσουμε. Μια μέρα πριν από εμάς, 24 χρόνια μετά τον θάνατο του Τίτο, ένας επισκέπτης είχε υπογράψει στα ελληνικά: Στρατάρχη, σ’ ευχαριστώ για το όραμα!

Αν και έχουν περάσει 6 χρόνια από τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ, αναπόφευκτα θα δει κανείς μερικά κατεστραμμένα κτίρια στο κέντρο του Βελιγραδίου. Το πιο κεντρικό είναι το αρχηγείο του Στρατού, κοντά στον Σιδηροδρομικό Σταθμό, το οποίο δέχθηκε τόσο σφοδρά πλήγματα που ένα διπλανό κτίριο έχει υποστεί σημαντικές φθορές από τα θραύσματα ενώ ένα άλλο παραμένει ολόκληρο με σπασμένα από το ωστικό κύμα τζάμια. Ήταν η πρώτη μου φορά που έβλεπα από κοντά ένα κτίριο βομβαρδισμένο και στάθηκα για μερικά λεπτά απλώς παρατηρώντας το. Κρετίνοι!, είπα μέσα μου και σκέφτηκα τον οικοδεσπότη μας, τον Vlado, ο οποίος μένει στον 25ο όροφο μιας σοσιαλιστικής πολυκατοικίας στην ανατολική πύλη της πόλης. Κατά την διάρκεια των βομβαρδισμών καλούσε τους φίλους του στην ευρύχωρη βεράντα του για να πιουν μπύρες και να δουν τις εκρήξεις. «Τι να φοβηθούμε;», μου έλεγε, «αφού βομβαρδίζουν ολόκληρη την πόλη. Αν είναι να μας βρει, θα μας βρει». Ευτυχώς αυτόν δεν τον βρήκε. Έξι χρόνια μετά τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς, ο Vlado προτίμησε να υπηρετήσει την στρατιωτική του θητεία σε μη στρατιωτικό πόστο, γιατί δεν θέλει «να ανέβει κανένας τρελός στην εξουσία και, μέσα σε έναν εθνικιστικό παροξυσμό, να βρεθεί ξαφνικά σε κάποιο μέτωπο». Έξι ολόκληρα χρόνια μετά, ρώτησα τον Vlado τι σχεδιάζει να κάνει μετά τον στρατό και μου είπε: «Σε αυτή την χώρα δεν κάνεις σχέδια. Έχεις απλώς προθέσεις…»

Για μερικές ακόμα φωτογραφίες από το blog του "υπουργού" κάντε κλικ εδώ.

Γενεύη: επίσκεψη στην "Προτεσταντική Ρώμη"

noreply@blogger.com (Epikouros) — Sat, 20 Aug 2005 14:35:00 +0000

Έτος 2005. Όλη η ηπειρωτική Ευρώπη βρίσκεται στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Όλη; Όχι ακριβώς! Απέχοντας χιλιάδες μίλια από τα στρατόπεδα Πετιμπονούμ, Ακουαριούμ, Λαβδανούμ και Μπαμπαορούμ, ένας ορεινός θύλακος αντιστέκεται ακόμη και θα αντιστέκεται για πάντα στις γεωπολιτικές συστρατεύσεις. Το Πηδάλιο επισκέφθηκε την πάντα ουδέτερη Ελβετία και αναφώνησε Veni, vidi, αλλά όχι vici!

Σημείο αναφοράς, και προσανατολισμού, της πόλης είναι η λίμνη της, με την παραλία για τα καλοκαίρια, το ανακαινισμένο παλιό εργοστάσιο στην μια άκρη, την ευρύχωρη μαρίνα και τις πάπιες, διεθνή σύμβολα επιπλέουσας νωχελικότητας. Από την βόρεια ακτή της, και κοιτάζοντας προς τα νότια, μια σειρά από αλπικές κορυφές κάνουν την εμφάνιση τους, με την μεγαλύτερή τους να ονομάζεται κυνικά από τους Ελβετούς ως το γιαπωνέζικο Λευκό Όρος. Έπειτα από τις ορδές τουριστών που ρωτούσαν επίμονα για την υψηλότερη κορυφή των Άλπεων, οι κάτοικοι της Γενεύης απηύδησαν και αποφάσισαν να δείχνουν το συγκεκριμένο βουνό σε όσους έχουν σχιστά μάτια, μία βιντεοκάμερα και δύο φωτογραφικές μηχανές, ενώ ενίοτε το αστείο πουλάει και σε αμερικανούς.

Την παράσταση στο κέντρο κλέβει αναπόφευκτα το σήμα κατατεθέν της Γενεύης, ο υδάτινος πίδακας (Jet d’ Eau γαλλιστί). Παρών στην πόλη από το 1886 έως σήμερα, αν και με διάφορες μορφές, ο πίδακας αυτός είναι εξίσου εντυπωσιακός με την μετάφρασή του σε αριθμούς. Πεντακόσια λίτρα νερού εκτινάσσονται κάθε δευτερόλεπτο από την βαλβίδα στο έδαφος και με ταχύτητα 200 χλμ/ώρα σκαρφαλώνουν στα 140 μέτρα, σχηματίζοντας μια υδάτινη στήλη που είναι ορατή τόσο από διάφορα σημεία της πόλης, όσο και τα διερχόμενα αεροπλάνα. Εάν σε αυτή την εξίσωση υπολογίσετε και τον νόμο της βαρύτητας τότε θα καταλάβετε γιατί ακόμα και στις πιο άνυδρες ημέρες, θα υπάρχουν πάντα μερικές χιλιάδες ιπτάμενα λίτρα νερού πάνω από την Γενεύη. Για το απόλυτο ντους, δεν έχετε παρά να πλησιάσετε!

Αν και έχει περάσει πολύς καιρός από την εποχή της Μεταρρύθμισης, τότε που ο Καλβίνος κλήθηκε στην Γενεύη για να δημιουργήσει ένα θεοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης, η κληρονομιά που άφησε είναι κρυμμένη πίσω από τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Πού να το πίστευε, αυτός που συνδύασε με παραγωγικό τρόπο την θρησκευτική ευλάβεια με την οικονομία, την πολιτική και την δημόσια διοίκηση, ότι κάποτε το όνομά του θα γινόταν μάρκα μπύρας! Χάρη στις ιδέες του πάντως, κατά τη διάρκεια των τελευταίων 4 αιώνων, χιλιάδες προτεστάντες βρήκαν καταφύγιο στην Γενεύη, θέτοντας παράλληλα τις βάσεις για έναν ανεπανάληπτο πλούτο. Σήμερα η πόλη κατοικείται κυρίως από γαλλόφωνους Ελβετούς, χιλιάδες διπλωμάτες, εργαζόμενους στον ΟΗΕ και στους 190 διεθνείς οργανισμούς που έχουν γραφεία τους εκεί, μια σημαντική μειονότητα πορτογάλων και έναν αδιευκρίνιστο αριθμό αόρατων Αράβων. Οι τελευταίοι λέγεται ότι ξοδεύουν αμύθητες περιουσίες, μένουν σε πανάκριβα σπίτια μέσα στο πράσινο και με θέα την λίμνη, δημιουργώντας στην συντηρητική ζωή τους έκλυτα διαλείμματα μακριά από τα μάτια του Αλλάχ, και των υπολοίπων.

Τα καλοκαίρια είναι ίσως η καλύτερη εποχή για να επισκεφτεί κανείς την Γενεύη. Το πράσινο που βρίσκεται σε κάθε γωνιά της πόλης είναι στα κέφια του, ο τουρισμός δίνει χρώμα στους ούτως ή άλλως πολυπολιτισμικούς δρόμους, και το Φεστιβάλ της Γενεύης (Fêtes de Genève) προσθέτει μελωδίες σε πολλές γειτονιές. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι ξένοι έρχονται στην πόλη για να ακούσουν μουσικές από όλο τον κόσμο, να χορέψουν, να φάνε φοντύ (ελβετική σπεσιαλιτέ με λιωμένο τυρί σερβιρισμένο μέσα στην κατσαρόλα) ή να δοκιμάσουν από κάποιο κιόσκι μια έθνικ σπεσιαλιτέ του δρόμου λούζοντάς την έπειτα με τοπική μπύρα. Η καρδιά του φεστιβάλ χτυπά στο πάρκο Bastions, υπό το βλέμμα των επιβλητικών αγαλμάτων των Μεταρρυθμιστών. Τα πρωινά μια βόλτα στο πάρκο συνοδεύεται συνήθως και από ένα πέρασμα μέσα από την πανέμορφη παλιά πόλη, με τις δεκάδες σημαίες του καντονιού, την τέχνη που βρίσκεται παντού, τα παλιά ωρολογοποιεία και τα αμέτρητα παλαιοπωλεία. Απαραίτητη η στάση στην πύλη της παλιάς πόλης δίπλα από την οποία μπορείς να έχεις μια πανοραμική άποψη της λίμνης και παράλληλα να κάθεσαι στο μεγαλύτερο παγκάκι του κόσμου, μήκους μερικών δεκάδων μέτρων!

Το ενδιαφέρον παράδοξο με την Γενεύη είναι ότι οι στρατιές με τα κοστούμια, τα ταγέρ, τα σπορ αμάξια με τις διπλωματικές πινακίδες και τις λιμουζίνες, συμβιώνουν αρμονικά με πλήθη νέων που τριγυρνούν ανέμελα στην Boulevard des Philosophes και κινούνται με ποδήλατα, σκειτμπορντ και ρόλερ. Και κάθε τόσο μπορεί να δει κανείς μια πορεία κατά της παγκοσμιοποίησης, που λόγω του μεγέθους της φαντάζει ακόμη και ως μια παρέα. Μετά από μερικά χρόνια, μεγαλώνουν και αυτοί, και ράβουν με τη σειρά τους το σακάκι τους. Σε γενικές γραμμές πάντως η Γενεύη δύσκολα σε κάνει να την νιώσεις δική σου. Οι περισσότεροι κάτοικοι της μένουν για 2-3 χρόνια εκμεταλλευόμενοι μια βραχυπρόθεσμη επαγγελματική λύση, ενώ δεν είναι λίγοι και αυτοί που εργάζονται στην Γενεύη αλλά μένουν από την άλλη πλευρά των γαλλο-ελβετικών συνόρων, μισή ώρα δρόμος καθημερινά, για λόγους φορολογίας.

Ναι! Η Γενεύη είναι όντως ένας πληκτικός παράδεισος, ένα αστικό σανατόριο σε σύγκριση με τις τσιμεντένιες ζούγκλες άλλων χωρών. Γι’ αυτό και ο επισκέπτης, για να την χαρεί, πρέπει απλώς να ‘αράξει’, να το πάρει το θέμα… χαλαρά. Κι αν δεν αρχίσει να επιδίδεται σε όργια βουτώντας στο φοντύ όπως ο Οβελίξ, μπορεί απλώς να φιλοσοφήσει λίγο την ζωή θέτοντας το υπαρξιακό ερώτημα: Γιατί έχει τόσες τρύπες το τυρί;

Στη Μήλο με βέσπα - Diarios de Motocyclades

noreply@blogger.com (Epikouros) — Wed, 20 Jul 2005 10:32:00 +0000

«Αρκετά με τα Βαλκάνια, θέλω κάτι καλοκαιρινό!» είπε ο αρχισυντάκτης του Fresh και το Πηδάλιο καβάλησε μια αυτόματη βέσπα 125 κυβικών, άλλαξε λάδια, κοίταξε τα ελαστικά και σάλπαρε προς τις Κυκλάδες. Εν πλω η σκέψη μου τριγύριζε γύρω από όλα όσα συνοδεύουν τις αναφορές για το πεταλοειδές νησί – όμορφες παραλίες, σπάνια χρώματα, Σαρακηνοί πειρατές, ηφαιστειογενές τοπίο, ήπιος τουρισμός, ορυκτός πλούτος αλλά και το ομορφότερο πράγμα που βγήκε ποτέ από τα σπλάχνα της Μήλου, η Αφροδίτη της. Αφού όμως η τελευταία έχει μετακομίσει στο Παρίσι τον τελευταίο καιρό, αποβιβάστηκα στο λιμάνι του Αδάμαντα για να διαπιστώσω τα υπόλοιπα

Η Ιστορία δεν τσιγκουνεύεται σε γεγονότα όταν μιλάει για την Μήλο– δεν είναι λίγοι άλλωστε οι ιστορικοί ερευνητές οι οποίοι την συνδέουν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο ακόμη και με τη θρυλική Ατλαντίδα. Κατοικημένη από τα προϊστορικά χρόνια, στην περιοχή της Φυλακωπής, γνώρισε μεγάλο πλούτο εξαιτίας της εξόρυξης και του εμπορίου του οψιδιανού, με τον οποίο οι Μήλιοι τότε έφτιαχναν εργαλεία και τώρα σουβενίρ. Έμεινε στην Ιστορία για τον περίφημο διάλογο Αθηναίων – Μηλίων, διαχρονικός και επίκαιρος μέχρι σήμερα, αφού θεωρείται η επιτομή της δύναμης του ισχυρού. Αδύναμοι όπως ήταν οι Μήλιοι πέρασαν κάμποσα χρόνια κάτω από την κυριαρχία των Αθηναίων, των Σπαρτιατών, των Ρωμαίων, και πάει λέγοντας, ακολουθώντας την γενικότερη ιστορία των Κυκλάδων. Σταδιακά οι οικισμοί μετακόμισαν σε υψώματα όπως αυτό της Πλάκας, καθώς το νησί, όντας από τα πρώτα που συναντά κανείς όταν εισέρχεται στο Αιγαίο από τα νοτιοδυτικά, μετατράπηκε σε καταφύγιο πειρατών αλλά και σε κύριο διαμετακομιστικό σταθμό του πειρατικού εμπορίου όλης της Μεσογείου.

Το Κλέφτικο στα νοτιοδυτικά και ο Παπάφραγκας, δίπλα στη Φυλακωπή, ήταν παλαιότερα τέλεια προσωρινά λιμάνια πειρατών, και σήμερα από τις πιο γνωστές παραλίες. Από τα μηλέϊκα λημέρια των κουρσάρων όμως, την παράσταση κλέβει το Σαρακήνικο. Αποτελούμενο από μια σειρά κατάλευκων βραχωδών κολπίσκων, που ο άνεμος και η θάλασσα τα έχουν σμιλέψει με καλλιτεχνική μαεστρία, το Σαρακήνικο δίνει την εντύπωση ενός σεληνιακού τοπίου που βρέχεται από θάλασσα. Υποθέτω ότι αν υπήρχαν παραλίες στο φεγγάρι, θα ήταν κάπως έτσι. Δίπλα από το Σαρακήνικο μπορείτε να θαυμάσετε και τα εντυπωσιακά απομεινάρια μιας τραγωδίας, του ναυαγίου του πλοίου Afrika. Έμεινε ακυβέρνητο στα ανοιχτά της Ύδρας τον Δεκέμβριο του 2003, παρασύρθηκε από την θαλασσοταραχή έως τη Μήλο και, αφού ένα ελικόπτερο έσωσε το πλήρωμά του, το καμποτζιανό σκαρί έπεσε στα βράχια σπάζοντας στα δύο.

Οι παραλίες όμως δεν σταματούν εδώ. Το ηφαιστειογενές παρελθόν της Μήλου την έχει προικίσει με δεκάδες ακτές που διαφέρουν σε σχήμα και χρώματα. Η Φυριπλάκα στον νότο είναι από τις ομορφότερες, με τουλάχιστον 1 χιλιόμετρο μήκος, μια πολύχρωμη πλαγιά στην πλάτη της και έναν τεράστιο κόκκινο βράχο να χωρίζει το παρθένο, ανέγγιχτο κομμάτι από το ανεπτυγμένο με τις ξαπλώστρες και το συμπαθητικό reggae beach bar. Ο δρόμος που οδηγεί εκεί περνά από ένα εντυπωσιακό σύγχρονο ορυχείο, που από την ακτή φαντάζει σαν ένα λευκό ζιγκουράτ (σ.σ. βαβυλωνιακή κλιμακωτή κόλουρος πυραμίδα) από άμμο, και καταλήγει σε μια διχάλα η οποία θέτει και το σημαντικότατο δίλημμα. (Φυρι)Πλάκα ή Τσιγκράδο; Το τελευταίο είναι μια παραλιούλα 50 μέτρων όπου παλιά έφτανες κάτω κρατώντας ένα σκοινί κατά μήκος (ή βάθος) του γκρεμού. Μετά από ένα ατύχημα όμως, τοποθετήθηκε άμμος και η παραλία από μυστική έχει αναδειχθεί σε μαγνήτη επισκεπτών. Η ειρωνεία είναι ότι, ενίοτε, η τέλεια ακουστική του κολπίσκου ταράζει την ηρεμία και την γαλήνη της απομόνωσης αφού μπορείς να ακούσεις τα πάντα από τους υπόλοιπους λουόμενους. Από ακούσματα που προκαλούν γέλιο (τα ζευγάρια που προσπαθούν να κατέβουν κουβαλώντας την μισή τους προίκα είναι must!) μέχρι διάλογους που σε κάνουν να εύχεσαι να επανέλθει επιτέλους εκείνο το σκοινί του γκρεμού.

- Αχ, τι ωραία είναι εδώ! Κάτσε να στείλουμε ένα MMS στην Αθηνά!
- Τα έχει ενεργοποιήσει;
- Ναι, μου είπε ότι μπορεί να λαμβάνει. Να στείλουμε και στον Γιώργο!
- Τα έχει ενεργοποιήσει;
- Να τον πάρουμε ένα τηλέφωνο και να τον ρωτήσουμε!... Ωχ! Δεν έχει κάλυψη! Γαμώτο!

Με την πλειονότητα των κατοίκων να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τους επισκέπτες του νησιού, η Μήλος προσφέρει ένα από τα πιο αξιόλογα δείγματα ήπιου τουρισμού στο Αιγαίο, παρ’ όλο το «μπαμ» που έκανε το νησί πριν από 4-5 χρόνια. Η σύγχρονη εξορυκτική δραστηριότητα προσφέρει στο νησί την πολυπόθητη «αναπτυξιακή ισορροπία», το τρένο της οποίας έχουν χάσει προ πολλού συγγενικά κυκλαδίτικα νησιά όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη. Και είναι χαρακτηριστικό επίτευγμα των Μηλίων, το πώς συνέδεσαν την εξορυκτική δραστηριότητα με τον τουρισμό. Το Γεωλογικό Μουσείο του Νησιού διαθέτει μεγάλη συλλογή από δείγματα των εγκάτων της Μηλίας γης και, αν και αποτελεί το δεύτερο σε προβολή μουσείο του νησιού, είναι από τα πιο πρωτότυπα επισκέψιμα σημεία. Στις ταβέρνες του Παλιοχωρίου μαγειρεύουν φαγητά στη στάμνα τα οποία ψήνονται σε φυσικούς ηφαιστειακούς φούρνους-πηγάδια, σκαμμένα σε μερικά μόλις μέτρα βάθος. Αλλά ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον ίσως να παρουσιάζει το ζωντανό μουσείο των εγκαταλελειμμένων ορυχείων στις Θειάφες. Αν τολμήσετε να πάτε, τουλάχιστον μην διαβείτε τον κακοτράχαλο δρόμο με βέσπα όπως ο συντάκτης-φακίρης αυτού του άρθρου και οπωσδήποτε, παρακάμπτοντας την σχετική απαγόρευση, αποζημιώστε τον εαυτό σας με μια βουτιά στη θεϊκή παραλία.

Στα υπόλοιπα πράγματα που μπορείτε να κάνετε στη Μήλο συγκαταλέγονται ένας καφές με μια γουλιά ηλιοβασίλεμα κάτω από το κάστρο της Πλάκας, φαγητό στα ταβερνάκια της Τρυπητής και της Πλάκας (ακόμα έχω την γεύση από τα πιταράκια και την ροβυθάδα), επίσκεψη στο πολύχρωμο Κλήμα και μια μονοήμερη βόλτα με καραβάκι για να δείτε ότι δεν προσεγγίζεται από ρόδες. Αν πάλι κουραστήκατε ήδη να γυρίζετε, τότε κάντε απλώς το αυτονόητο. Μπάνιο, μπάνιο, μπάνιο!

Λιουμπλιάνα - Κρυμμένη στη Σκιά των Άλπεων

noreply@blogger.com (Epikouros) — Wed, 15 Jun 2005 10:18:00 +0000

Λίγες φορές με έχει προδιαθέσει τόσο η όψη του τοπίου μιας χώρας από το αεροπλάνο. Και η άγνωστη Σλοβενία είναι μια από αυτές. Προσεγγίζοντας την χώρα από τον νότο, αντικρίζει κανείς απέραντα λιβάδια και χωριουδάκια σε ένα περιβάλλον σαν αυτό των Άλπεων, που σε τίποτα δεν σου θυμίζει ότι σε αυτή την χώρα είχε γίνει πόλεμος πριν από 13 χρόνια. Η μόνη πολεμική υπενθύμιση που βρήκα κατά την παραμονή μου στην χώρα ήταν μια λιτή πινακίδα που με υποδέχθηκε στο αεροδρόμιο, η οποία μνημόνευε τους 13 νεκρούς της 10ήμερης βίαιης αψιμαχίας. Πριν προλάβω να την διαβάσω, έπεσα θύμα μιας απαγωγής με προορισμό το κέντρο της Λιουμπλιάνα.

Έφτασα Σάββατο απόγευμα και, όπως ήταν φυσικό, το πρώτο μέλημά μας με τον Παναγιώτη, τον φίλο μου που με περίμενε εκεί, ήταν η βραδινή μας έξοδος. Μετά από μια αποτυχημένη 2ωρη εξόρμηση, και το διάλειμμα μιας μπόρας, ξαναβγήκαμε στους δρόμους σαν σύγχρονοι Θησείς ψάχνοντας να βρούμε τον μίτο κάποιας μουσικής. Το πέπλο της βροχής είχε πέσει και σύντομα, η νυχτερινή ζωή της πόλης μας αποκαλύφθηκε. Άφθονα μπαρ με ενθουσιώδεις νέους και, μετρημένα στα δάχτυλα των χεριών clubs. (Όσοι ενδιαφέρεστε για τη νυχτερινή ζωή της Λιουμπλιάνα, αποφύγετε το καλοκαίρι καθώς τότε όλοι μετακομίζουν σε απόσταση βουτιάς από την Αδριατική). Αυτό που μας έκανε εντύπωση ήταν η απλότητα του κόσμου στα club – νεαροί Σλοβένοι με βερμούδες και πολύχρωμα μπλουζάκια, νεαρές Σλοβένες που το μόνο που τους ένοιαζε ήταν ο χορός και το φλερτ. Μέσα σε όλους και ένας Ελληνοσλοβένος με τον Σέρβο κολλητό του, τους οποίους γνωρίσαμε κατά τύχη εν μέσω μιας παρ’ ολίγον παρεξήγησης, στο «ρινγκ» της μπάρας. Στον 8ο γύρο αν θυμάμαι καλά σταμάτησε η μουσική, και αφού είχαμε υποστεί τα αμέτρητα άπερκατ και κροσέ κεράσματά τους, έριξαν την βαλκανική πρόταση:
- Ok, τώρα θα πάμε σε ένα σερβικό μαγαζί. Πάμε να τα σπάσουμε!

Η Λιουμπλιάνα, Luvigana κατά την αρχαία σλαβική γλώσσα, είναι από την φύση της μια πολύ όμορφη πόλη, με το παλιό κομμάτι της να κυριαρχεί στο μάτι του επισκέπτη. Πολλά και καλά συντηρημένα νεοκλασικά κτίρια με έναν αέρα Art Nouveau ο οποίος οφείλεται κυρίως στον αρχιτέκτονα Josef Plečnik (1872-1957). Χαρακτηριστικότερα έργα του το Tromostovje (Τρείς Γέφυρες, 1931), το νεκροταφείο Žale καθώς και η εντυπωσιακή γέφυρα με τους χάλκινους δράκους στα άκρα της, το σήμα κατατεθέν της πόλης. Στο ύψωμα πάνω από την παλιά πόλη δεσπόζει το κάστρο της Λιουμπλιάνα, ένα μεσαιωνικό κτίσμα, πολύ όμορφα ανακαινισμένο, που εκτός από μουσείο αποτελεί και χώρο εκδηλώσεων (εμείς προτιμήσαμε την χορταστική και μεθυστική γιορτή Σλοβένικου φαγητού και κρασιού).

Ένα από τα highlights της παραμονής μας στην πόλη που οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν Emona, ήταν και ένα παλιό στρατόπεδο του Γιουγκοσλαβικού Λαϊκού Στρατού. Το στρατόπεδο εγκαταλείφθηκε ευθύς αμέσως μετά την λήξη του πολέμου και παρέμεινε για ένα διάστημα εγκαταλελειμμένο μιας και οι αρχές αντιμετώπιζαν διλήμματα ως προς την νέα χρήση του. Ανέλαβαν λοιπόν δράση διάφορες ομάδες νέων και έκαναν κάτι σαν τις δικές μας αναρχοαυτόνομες καταλήψεις, χωρίς όμως την ίδια ιδεολογική βαρύτητα. Το στρατόπεδο μεταμορφώθηκε σε έναν χώρο πολιτιστικών κυρίως δρώμενων, ο οποίος είχε καταλυτικό ρόλο στην αρχή της δεκαετίας του ’90 για την αντιμετώπιση των κοινωνικών taboos στην σλοβένικη κοινωνία. Δεν ήταν τυχαίο, για παράδειγμα, που το πρώτο gay bar άνοιξε σε χώρο εντός του στρατοπέδου. Τώρα, αν αυτό ήταν στα Μαγειρεία ή στο Διοικητήριο, δεν το γνωρίζουμε.

Τους καλοκαιρινούς μήνες η πόλη αποκτά διαφορετικό, φρέσκο αέρα, ακόμη κι αν η πλειονότητα του πιο φρέσκου συστατικού της, της νεολαίας, λείπει σε διακοπές. Τη φρεσκάδα αποπνέουν τα δύο μεγάλα φεστιβάλ που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο: το Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου του Δρόμου, (29 Ιουνίου – 3 Ιουλίου) και το ιστορικό Διεθνές Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής (30 Ιουνίου – 2 Ιουλίου) που φέτος πραγματοποιείται για 46η φορά. Για μερικά 24ώρα, το κέντρο σφύζει από ζωή, μουσικές ακούγονται από παντού και κάθε γωνιά, πλατεία, γέφυρα ή άλσος μεταμορφώνεται σε μια μικρή θεατρική σκηνή. Όταν πέσει η αυλαία, οι θεατές επιστρέφουν στις παραλίες.

Δυναμική, δραστήρια, γεμάτη ζωντάνια και αυτοπεποίθηση, η πρωτεύουσα της Σλοβενίας έχει γίνει επάξια ένας πολύ δημοφιλής τουριστικός προορισμός για πολλούς ευρωπαίους. Στον επισκέπτη αρκεί να περιπλανηθεί και σίγουρα θα βρει κάτι ενδιαφέρον – λίγες πόλεις το προσφέρουν αυτό άλλωστε. Θα σταθεί να τον γαληνέψει το ποτάμι, θα μιμηθεί τους Σλοβένους τρώγοντας πρωτόγνωρες ποσότητες παγωτού, θα γευθεί την τοπική κουζίνα που θυμίζει Αυστρία και τα τοπικά κρασιά που θυμίζουν Μεσόγειο. Και δεν θα φύγει εάν δεν αγοράσει ένα τεύχος του Mladina, του πιο ανατρεπτικού περιοδικού των Βαλκανίων, που από όργανο της κομμουνιστικής νεολαίας το 1943 κατέληξε στο δημοφιλέστερο περιοδικό της Γιουγκοσλαβίας κριτικάροντας ακόμη και τον Τίτο.

Δυστυχώς στους Έλληνες, τόσο η χώρα όσο και η ομορφιά της πρωτεύουσάς της παραμένουν κατά κύριο λόγο άγνωστες. Αυτό όμως είναι ένα μοναδικό πλεονέκτημα για όποιον τολμήσει να βρεθεί στην Λιουμπλιάνα. Γιατί η άγνοια αυτή δημιουργεί το ζητούμενο του κάθε ταξιδιώτη: την αίσθηση της ανακάλυψης κάτι ωραίου.

Από την Άνοιξη της Πράγας στο Φθινόπωρο

noreply@blogger.com (Epikouros) — Sun, 15 May 2005 14:49:00 +0000

Οι εποχές του έτους, και όλα τα συναισθήματα που τις συνοδεύουν, θα ήταν αδύνατο να απουσιάζουν από τη γλώσσα της πολιτικής. Περίοδος ακμής, αναγέννησης και ανάκαμψης, η έννοια της άνοιξης ταίριαξε σε πολλά από τα σκαμπανεβάσματα της Ιστορίας.

Ο Χειμώνας της Πράγας ξεκίνησε αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το σιδηρούν παραπέτασμα βρήκε την Τσεχοσλοβακία στην ανατολή του, την προσηλωμένη στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες άκαμπτης σοσιαλιστικής πολιτικής, υπαγορευμένης από τη Μόσχα, τον Ιανουάριο 1968, στην ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος της χώρας ανέρχεται ο μεταρρυθμιστής Αλεξάντρ Ντούμπτσεκ, ο μοναδικός γενικός γραμματέας του ανατολικού μπλοκ που ο κόσμος τον θυμάται με «χαμογελαστά μάτια». Ηγέτης ενός συνασπισμού Σλοβάκων που είχαν απηυδήσει με την τσεχική κυριαρχία, αλλά και Τσέχων που επιζητούσαν την αναμόρφωση του συστήματος, ο χαρισματικός Ντούμπτσεκ κήρυξε μέσα στους πρώτους μήνες της θητείας του τον «σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο». Ήταν το πολιτικό πείραμα που έμεινε στην Ιστορία ως, η Άνοιξη της Πράγας.

Βασική πλατφόρμα των πολιτικών μεταρρυθμίσεων ήταν η εκ των άνω επιβολή τους, συνοδευόμενη από ψυχολογικά κίνητρα για την χειραφέτηση των πολιτών. Αιχμή του δόρατος, το φοιτητικό κίνημα, οι εργάτες και οι διανοούμενοι. Το πρώτο σημαντικό βήμα της νέας ηγεσίας ήταν ο φραγμός που έθεσε τον Μάρτιο στην μέχρι τότε σχεδόν αυτονόητη λογοκρισία. Η ελευθερία λόγου και έκφρασης μέσω των εφημερίδων και των περιοδικών διαπνέονταν από έναν άνεμο αισιοδοξίας, καθώς οι Τσεχοσλοβάκοι ήταν πλέον ελεύθεροι να προβληματιστούν από τα σφάλματα του παρελθόντος. Οι τέχνες γνώρισαν και αυτές την εποχιακή τους άνθιση, με κυριότερα σημεία αναφοράς το θέατρο και τον κινηματογράφο. Αποτέλεσμα του κλίματος που είχε δημιουργηθεί ήταν το «Μανιφέστο των 2.000 λέξεων» που δημοσιεύθηκε στα τέλη του Ιουνίου. Ήταν μια κοινή δήλωση, υπογεγραμμένη από 70 καλλιτέχνες, επιστήμονες και αθλητές, η οποία υποστήριζε τον εκδημοκρατισμό της χώρας και προκαλούσε τους πολίτες να συμμετάσχουν στο εαρινό ιδεολογικό εγχείρημα.

Το μόνο που δεν έλαβε υπόψη η νέα ηγεσία της Τσεχοσλοβακίας ήταν τα σήματα που έστελνε επί μήνες η Σοβιετική Ένωση και οι δορυφόροι της. Επτάμιση μήνες μετά την αναρρίχηση του Ντούμπτσεκ στην εξουσία, τα ξημερώματα της 21ης Αυγούστου, 500.000 χιλιάδες στρατιώτες του Συμφώνου της Βαρσοβίας εισέβαλαν απροειδοποίητα στην Τσεχοσλοβακία με στόχο την καταστολή της ανοιξιάτικης σκανταλιάς. Η τελευταία ελεύθερη μετάδοση του ραδιοφωνικού σταθμού της Πράγας εκφωνούσε την εξής έκκληση: Σας παρακαλούμε, θυμηθείτε την Τσεχοσλοβακία όταν δεν θα είμαστε στις ειδήσεις! Η εισβολή στην Τσεχοσλοβακία, που κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 30 ανθρώπους, υπόσχονταν σίγουρα έναν ατελείωτο παγετώνα για την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Ο ίδιος ο Ντούμπτσεκ μεταφέρθηκε σχεδόν σιδηροδέσμιος στη Μόσχα για «συνομιλίες», και ως συνέπεια όλες οι μεταρρυθμίσεις σταμάτησαν. Όταν γύρισε στην πατρίδα του αναγκάστηκε να εργαστεί ως ανειδίκευτος δασοπόνος, μοίρα που ακολούθησαν πολλοί πρώην υπουργοί και ακαδημαϊκοί. Το Φθινόπωρο της Πράγας ήρθε με την λεγόμενη περίοδο της «ομαλοποίησης». Δεν υπήρξαν ούτε εκτελέσεις, ούτε δίκες παρωδίες, αλλά η δημόσια αυτοπυρπόληση μέχρι θανάτου του νεαρού φοιτητή Γιαν Πάλαχ, ήταν αρκετή για να απεικονίσει την διάχυτη απελπισία. Η εναλλαγή των εποχών άλλωστε, δεν θα πάψει ποτέ να είναι φύσει μελαγχολική.

Ήταν, η Άνοιξη της Πράγας. Μια άνοιξη που υπερέβη, κυριολεκτικά και μεταφορικά, την εποχή της και έληξε άδοξα στα τέλη του καλοκαιριού του 1968.

Post Scriptum: Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, το 1987, ερωτηθείς για τη διαφορά μεταξύ των μεταρρυθμίσεων του Ντούμπτσεκ και της σοβιετικής Περεστρόικα, ο εκπρόσωπος του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ δήλωνε: Δεκαεννέα χρόνια!

Σκόπια - Greek Mak

noreply@blogger.com (Epikouros) — Tue, 10 May 2005 12:02:00 +0000

Το ταξίδι μου για την πρωτεύουσα της χώρας του Γκλιγκόρωφ και του Μαντσέφσκι ξεκίνησε ένα πρωί από την 2η πλατφόρμα του Σιδηροδρομικού Σταθμού Θεσσαλονίκης. Αν εξαιρέσουμε την αδικαιολόγητα 2ωρη στάση στον μεθοριακό σταθμό της Γευγελής, τα αδιάκοπα καπνά και οι αμπελώνες κατά μήκος της προσέγγισης των Σκοπίων δεν σε προδιαθέτει για το raison d’ etre των διπλωματών: την ύπαρξη διαφορετικών κρατών. Συνοδεία μου σε αυτό το ταξίδι η διακριτική δυσωδία του τρένου, που εξισορροπήθηκε για λίγο από την μυρωδιά των αμπελώνων της περιοχής Kavadarci όπου παράγεται το κρασί Alexandria, ένα από τα δημοφιλέστερα και καλύτερα της χώρας.

Φτάνοντας στα Σκόπια καταλαβαίνεις ότι σε αυτόν τον τόπο τα πράγματα εφαρμόστηκαν αλλιώς. Πρώτη υποδοχή από τον αδιάφορο αρχιτεκτονικά σιδηροδρομικό σταθμό· κινήθηκα βιαστικά προς την έξοδο προς αναζήτηση κάτι καλύτερου. Το ταξί έκανε δύο-τρεις βαλκανικούς ελιγμούς και βγήκε σε μια μεγάλη λεωφόρο η οποία φαινόταν να είχε μαλώσει με την κυκλοφοριακή κίνηση. Μια μοίρα διαφημιστικών πινακίδων με βομβαρδίζει με βόμβες διασποράς κυριλλικών γραμμάτων μέχρι που βλέπω μια παράσταση ερυθρόμορφου αγγείου, με τον αρχαίο πρόγονό μας να κρατάει στα χέρια του ένα… Greek Mac! (Μερικές μέρες αργότερα, θα άκουγα από το ραδιόφωνο ενός ταξί και την αντίστοιχη διαφήμιση με την μελωδία του τραγουδιού ‘Ο Γιώργος είναι πονηρός’!). Λίγο πιο κάτω η συνοικία που άτυπα αποκαλείται Λεπτοκαρυά…

Τα Σκόπια είναι μια πόλη οπωσδήποτε ζωντανή. Καφέ, ψησταριές, επιχειρήσεις, κόσμος παντού. Από το οθωμανικό κάστρο της πόλης έχεις ίσως την δεύτερη καλύτερη θέα των Σκοπίων, μετά από τον λόφο που φιλοξενεί το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα. Σημείο αναφοράς, όχι μόνο γεωγραφικά, ο ποταμός Βαρδάρης ο οποίος κάνει την πόλη να φαντάζει χωρισμένη στα δύο: στα ανατολικά οι μιναρέδες, το παζάρι, τα κεμπαμπτζίδικα και το χαμάμ, ενώ στα δυτικά ο λόφος με το μοναστήρι, ο τεράστιος σταυρός του (σαν αυτούς που φυτρώνουν παντού τώρα τελευταία στην χώρα) και το σύγχρονο άστυ, χτισμένο εκ νέου μετά τον καταστρεπτικό σεισμό του 1963 που ισοπέδωσε την πόλη και δομημένο σύμφωνα με τις επιταγές του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Αλβανοί και Τούρκοι στην Ανατολή, Σλαβομακεδόνες στην Δύση. Θα μπορούσε να ήταν έκθεση συμβολισμού αλλά στην πραγματικότητα τα πράγματα δεν είναι και τόσο απόλυτα. Κατά τα άλλα μεγάλοι δρόμοι, ψηλά γκρι κτίρια, χιλιάδες τόνοι σκυροδέματος και το μάτι να κολλάει στο περίεργο κτίριο του κεντρικού ταχυδρομείου που μοιάζει σαν χταπόδι. Λίγο πιο δίπλα η κεντρική «πλατεία Μακεδονίας» η οποία μου υπενθυμίζει περισσότερο τις ομοιότητες που έχουμε με τους κάτοικους αυτής της πόλης παρά τις διαφορές μας. Για χρόνια τώρα οι αρμόδιοι της πόλης και της χώρας δεν μπορούν να αποφασίσουν τι να κάνουν με αυτό που εξακολουθεί να αποτελεί απλώς ένα ξέφωτο στο τσιμεντένιο δάσος, αλλά με ένα βαρύ όνομα. Εδώ στην Ελλάδα κάτι τέτοιους χώρους απλώς τους χτίζουμε και μαλώνουμε μετά για τον συμβιβασμό που θα φέρει την ‘ομόνοια’ στους πολίτες.

Τα βράδια σίγουρα δεν σε στοιχειώνει η έλλειψη επιλογών για έξοδο. Υπάρχουν δεκάδες μπαρ στο κέντρο, καθώς και clubs στο πάρκο δίπλα στο στάδιο όπου δίνει τους αγώνες της η ποδοσφαιρική ομάδα της πόλης, η Βαρντάρ. Όταν το επιτρέπει ο καιρός, τα πιο δημοφιλή μέρη για ένα ποτό είναι διάφορα μπαράκια με τραπέζια, πλαστικές καρέκλες και διαφημιστικές ομπρέλες τοπικής μπύρας όπου, αντί της ψευτογκλαμουριάς και των Reservé, η ατμόσφαιρα είναι πολύ φιλική και οι παρέες αναμιγνύονται. Αγαπημένο το μπαρ Bastion, όπου θα μοιραστείς τα σκαλοπατάκια με τους θαμώνες, θα πιεις πολύ, θα πληρώσεις λίγο και, μόλις μάθουν ότι είσαι Έλληνας, θα καταλήξεις να συζητάς με αγνώστους για το όνομα της χώρας … μέχρι τα επόμενα σφηνάκια να σου υπενθυμίσουν ότι υπάρχουν περισσότερο σημαντικά θέματα για διαπραγμάτευση που κάθονται στο διπλανό τραπέζι.

Ένα βράδυ επισκέφθηκα την Μάγια και τον Μίκι, ένα ζευγάρι που έμεναν σε ένα προάστιο της πόλης. Φθάνοντας στο σπίτι είδα την κλασική μπλε ταμπελίτσα: Οδός Αλεξάντρ Μακεντόνσκι. «Επίτηδες το κάνεις;» αστειεύτηκα στην Κριστίνα, την οικοδέσποινα μου στα Σκόπια. Μετά από δύο ευχάριστες ώρες που χρωματίστηκαν από το ντόπιο κίτρινο ρακί, καλέσαμε ένα άχρωμο ταξί. Στην έξοδο με σταμάτησε ο Μίκι και, χαμογελώντας, μου είπε δείχνοντάς μου την μπλε πινακίδα:

- Το είδες αυτό;
- Το είδα, το είδα, είπα γελώντας αμήχανα.
- Ξέρεις έχω πρόβλημα με αυτό… Τελευταία είναι τόσες πολλές οι οδοί με αυτό το όνομα στην γειτονιά μου που, όταν καλώ ταξί, οι οδηγοί αργούν πάντα 5 με 10 λεπτά επειδή δεν ξέρουν σε ποια να πρωτοπάνε!

Η συζήτηση για τον Μέγα Αλέξανδρο, το όνομα Μακεδονία και όλα τα συναφή είναι αναπόφευκτες. Το σίγουρο είναι ότι βρίσκεις και εκεί όλων των ειδών τις αντιδράσεις: από άτομα που δεν ενδιαφέρονται να σε γνωρίσουν, άτομα που κάνουν εμπάργκο στα ελληνικά προϊόντα που έχουν κατακλύσει την αγορά, φάν της Δέσποινας Βανδή που περιμένουν να ακούσουν το τελευταίο της καλλιτεχνικό προϊόν μέχρι και άτομα που απλώς αντιμετωπίζουν το θέμα της ονομασίας της χώρας τους με χιούμορ. Όπως εκείνος ο αρθρογράφος της εφημερίδας Dnevnik ο οποίος πρότεινε, αντί του «πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας», να ονομαστεί η χώρα «πρώην Οθωμανική Δημοκρατία της Μακεδονίας»· τα επιχειρήματα ήταν πολλά και ισχυρά: ούτως ή άλλως, η περιοχή ήταν περισσότερα χρόνια οθωμανική παρά γιουγκοσλαβική, ενώ παράλληλα θα μπορούσαν να κάνουν πιο φθηνές διακοπές στην Τουρκία αλλά και θα υιοθετούσαν την Τουρκική Λίρα ώστε να ένιωθαν όλοι τους δισεκατομμυριούχοι.

Παρ’ όλο που υπάρχουν περισσότερο σημαντικά θέματα που απασχολούν την χώρα, παρ’ όλο που όλος ο υπόλοιπος κόσμος, πλην της Ελλάδας, αποκαλεί πλέον την χώρα. Μακεδονία και τους κατοίκους της Μακεδόνες, το ερωτηματικό για την διπλωματική λύση της διαφοράς πλανάται ακόμα. Πριν αρχίσω να γράφω αυτό το άρθρο ξαναμίλησα με την Κριστίνα· δεν άργησε να με ρωτήσει.

- Θα αποκαλέσεις τη χώρα με το συνταγματικό της όνομα;
- Ξέρεις, το άρθρο θα μιλάει απλώς για την πόλη.
- Αααααχχ! Τι διπλωμάτης!

Φωτογραφίες: Dimitar Petrovski, Elena Nestorovska